Koma, Koma Hali
Koma Nedir?
Komaya da "bilincini kaybetme hali", aşırı davranış bozuklukları da denebilecek çırpınma halleri, ilkyardım gönüllülerine bir beyin sorunu ile karşı karşıya olduklarını anımsatmalıdır. Ancak, zamanında haber verilecek bir doktor, kesin teşhis koyabilir ve gereken yardımı sağlayabilir.
Koma, insanoğlunun uyanıklık, refleks ve tepki hallerini kaybetmesidir.
Komaya giren kişi, derin bir uykuya dalmış gibidir. Fakat sarsılarak uyandırılması mümkün değildir. Çünkü "tepki gösteremez", savunma reflekslerinden yoksundur. Ne oturabilir, ne ayakta durabilir. Başını da dik tutamaz, çünkü kas gücünü yitirmiştir.
Buna karşılık felç olmuş da sayılmaz, hatta bazı hareketler de yapabilir, ama bunlar eşgüdümden yoksundur.
Ancak komadaki kişinin solunumu adeta normaldir ve kan dolaşımı da nabızdan ölçülebilir. Solunumun durması tehlikesiyle karşı karşıya kalsa da, solunum yeteneğini sürdürür.
Koma durumunu ancak bir doktor saptayabilir ve tedavisini sağlayabilir. Bazı hallerde, komaya giren kişi düzelip, iyileşir. Yavaş yavaş "uyanır", beyin fonksiyonları yerine gelir.
Doktoru doğru olarak uyarmak için, şu hususları bilmeniz gerekir:
Koma Geçirme
— Tepki göstermeyi sürdüren, ancak bunu belirgin şekilde eksik olarak yapan, hafif komadaki hastanın sesi çok yüksektir. Örneğin adını kulağına bağırın, buna homurdanarak veya ölçüsüz bir jestle yanıt verecektir. Bazen çırpınma halindedir.
— Derin komadaki kişi, kımıldamaz ve sese, acılı uyarılara dahi (yanağını sıkmak, çimdiklemek) yanıt vermez. Ayrıca solunum yolları, tıkanmak tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Derin komadaki biri karşısında, acilen doktor çağırın. Doktor gelene kadar, basit önlemleri uygulayın
Etiketler: Koma Hali ve Tedavileri
Beyin Hastalıkları, Beyin Sağlığı
Beyin, üç kattan oluşur. Üst kat, özellikle insanoğlunda son derece gelişmiştir. Zekâ ve düşüncenin merkezi, buradadır (korteks). Ayrıca çevreyle ve bedenle ilgili bütün bilgiler buraya gelir ve burada çözümlenir. Yine bütün bilinçli hareket ve davranışlar da buradan çıkar (sözcükler, elin hareketleri).
Orta kat (beynin temeli), içgüdüsel davranışların merkezidir (sevgi, kin, kıskançlık, mülkiyet duygusu vb.). Aynı şekilde anılar, acılar, kumanda merkezleri ve hormonal salgılamalar da burada merkezlenmiştir. Uyanma, kas gücü ve denge de (küçük beyinle birlikte), burada üslenmiştir.
En alt katı oluşturan soğancıkta, solunumu, sindirimi vb. düzenleyen merkezler yer alır. Bedenden aşağı inen ve çıkan bütün sinir yolları buradan geçer.
Bu üç katlı "süper bilgisayar", her türlü "zekâ ile ilgili" ve "bilinçli" davranışlar için, üst beyin tarafından kumanda edilir. Bu kumanda bölgesi, çok hassastır. Diğer alt düzey fonksiyonlar büyük zedelenmeyle karşılaşsalar bile, bu bölge zedelenip, yok olabilir. Fakat beynin merkezi ne kadar çok zarar görürse, aşağı düzeyler de o denli aksayıp, hayati düzenlemeleri sürdürmekte güçlük çekerler.
Soğancık merkezleri zarar görmüşse, ilkyardıma koşan kişi, sonra da doktor, iyileşmeyi beklerken özellikle en büyük hayati fonksiyonları üstlenmelidir.
Önemli kanamalar; Kanama, İç Kanama, Dış Kanama
Kanama Nedir?
Kanama, kan kaybı ya da kandaki alyuvarların dışarı akması demektir. Bedende bir yaranın açılması ya da bir kan damarının kesilmesiyle başlar (atar ya da toplardamar veya kılcal damar). Dış kanamalarda, deride bir yara söz konusudur. Kanın akışı görülür (az ya da çok miktarda). İç kanamalar ise, vücut içindeki bir kan damarının ya da bir organın açılmasıyla başlar. Bu kanamalar, dolaşımdaki kan miktarında büyük kayıplara sebep olur. İlk belirti, bayılmadır Bazı iç kanamalar da, doğal boşalım yollarından dışa vurur.
Bir yetişkinde kan miktarı, 5 litredir. Kan kaybı önemliyse, hücrelere oksijen taşınması durur. Bu nedenle durum acilleşir.
Dış kanamalar (Kanama Hastalığı)
Dış kanamalar, genellikle deride yara açan zedelenmelerden sonra meydana gelir. Az derin bir yara genelde küçük damarları zedeler. Ancak bedenin küçük damarlar bakımından zengin bazı bölgeleri, diğerlerinden daha çok kanar (örneğin saç derisi gibi). Kanama etkileyici olsa da, bu tür kanamalar dezenfekte edildikten sonra sorun çıkarmadan iyileşir.
Ama atar ve toplardamarlarda daha önemli yaralar da açılabilir. Bu tür kanamalar önemlidir. Kirli kan taşıyan damarlarla, temiz kan taşıyan damarların zedelenmesini ayırt etmek Önemlidir. Temiz kan damarlarından çıkan kan, kısa aralıklarla fışkırır. Ancak iki halde de kurtarma girişimi, aynıdır: Kanamayı durdurmak (Bak, sonraki sayfalar), cerrahi temizliği sağlayacak, yarayı dezenfekte edecek ve gerekiyorsa tetanoza karşı önlem alacak tıbbi müdahaleyi sağlamak.
İç kapamalar
İç kanamalar, dışarıya vurmadığı takdirde, ilk yardımı yapacak kişi, ancak hastanın bayılması halinde durumu anlayabilir. İç kanama, derhal bir doktor çağırılmasını gerekli kılar. Bu arada hastayı sırt üstü yatırmak, bacaklarını yukarı kaldırmak, kendisini teselli etmek gerekir. Özellikle kendisine su, hele alkol asla vermeyin. Ameliyata alınabileceğinden, anestezi sırasında kusmamasına dikkat etmek gerekir. Ayrıca kazazedeyi otomobilinize taşımaya kalkışmayın.
Karın içi başlıca iki kanama şunlardır:
Dalak patlaması
Karnın hafif bir zedelenmesi bile buna yol açabilir (bisikletten düşmek, otomobilin direksiyonuna çarpmak...). Acil yardım gerektirir. Kazazede bayılabilir ve şiddetli sancılar çekebilir. Bu sancılar olaydan bazen saatlerce, hatta günlerce sonra ortaya çıkabilir.
Rahim dışı gebelikte boru patlaması
Rahim dışı gebelik anormal bir durumdur ve cenin rahim yerine, rahim borusunda oluşur. Ceninin gelişmesi, daha gebe kaldığının farkında bile olmayan kadının rahim borusunu patlatabilir. Karnın sağ veya sol yanında bir ağrı hissedildiği zaman, hele bir de bayılma varsa, durumdan şüphelenmek gerekir.
Bu arada iç kanamaların karın ya da göğüs kafesi dışında da meydana gelebileceğini bilmek gerekir. Örneğin her türlü kırılmada, kırık çevresinde bir iç kanama meydana gelir, örneğin uyluk kemiğinin kalça hizasında kırılması, en azından bir litre kan kaybına sebep olan iç kanamaya yol açabilir.
Dışa vuran kanamalar
Çok önemli olmasalar bile, can sıkıcı olaylardır. Burun kanamaları, pek ender olarak ciddidir. Ayrıca idrar yollarından ya da anüsten gelen kanamalar da, mutlaka doktor tarafından denetlenmelidir. Aynı şekilde sık sık kanlı kusmalar da, doktor müdahalesini gerektirir.
