Pulmoner Emboli Nedir
Puimoner embolide puimoner yatağın %85'i tıkanırsa eksitus, %65'i tıkanırsa dolaşım bozuklukları, %25-30'u tıkanırsa puimoner hipertansiyon olur. Staz, koagülasyon faktörlerinde artma ve damar duvarı etkendir. Kaynak en sık iliofemoral venlerdir.
Puimoner emboli %10 infarktla sonuçlanır, infarkt için hazırlayıcı faktörler:
1. KKY
2. Sistemik hipotansiyon
Akut kor pulmonale %60 tıkanmada olur. Embolide puimoner damar yatağı daralır. Vazo ve bronkokonstrüksiyon sonucu VIP oranı bozulur. Önceden akciğer hastalığı varsa bulgular daha silik olur.
-Flebiti olanda kardiak belirti olursa,
-Sebebsiz kalp yetm. dispne, takipne,
-Hemoptizi,
-Ateş, takikardi, takipne,
-Plörezi,
-Kronik puimoner hastalığın tedaviyle düzelmemesi,
-T/edaviye dirençli kalp yetmezliğinde'de puimoner emboli düşünülür.
Masif emboli, iki lobal arter veya daha fazlasının tıkanmasıdır. Submasifte 2'den az tıkanır. Senkop masifte, hemoptizi submasifte fazladır.
Semptomlar, Pulmoner Emboli Belirtileri
-Göğüs ağrısı. En çok görülür. (%88)
-Dispne %80)
-Korku ve panik hali
-Öksürük
-Hemoptizi %30
-Terleme
-Senkop
Laboratuar, Pulmoner Emboli Ppt
LDH, bilirubin artar. SGOT normaldir. Spesifik değildir.
EKG'de spesifik bulgu yoktur. T değişiklikleri, sinuzal taşikardi, ritm bozuklukları, aks değişikliği olur.
Telekardiografide diyafragma yüksekliği, pleura efüzyonu, infiltrasyon, atelektazi, pulmoner damar değişiklikleri olur. Bunlar da spesifik değildir
Venografi değerlidir. İmpedans pletismografi, ultrason yapılabilir. Radioaktif + fibrinojenle inceleme yapılabilir.
Akciğer filminde bulgu çıkması için 12-36 saat geçmelidir. Normal olabilir.
En değerli teşhis yöntemi ventilasyon ve perfüzyon sintigrafisidir.
Ventilasyonda ksenon, perfüzyonda Tec. kullanılır. Embolide perfüzyon sintigrafisi anormal ventilasyon sintigrafisi normaldir. Yüksek ihtimal' segmenter veya lobar perfüzyon defektidir. Sintigrafi 4 yönlü yapılmalıdır.
Bazen sintigrafi de yetersiz kalır. Cerrahi de düşünülüyorsa en kesin tanı yöntemi pulmoner anjiodur. Pulmoner arterde tıkanma ve dolma defekti tanıyı koydurur.
ilk saatlerde arteriol 02 satürasyonuna bakılır. Genellikle düşük bulunur.
Pulmoner Emboli Tedavisi
1. Solunum ve kalp çalıştırılır. Ritm bozuklukları düzeltilir. Her tür ilaç verilebilir.
2. Oluşan trombüsün büyümesi önlenir. Bunun için heparin verilir.
3. Trombüsü eritmek için trombolitikler verilir.
4. Nüksü önlemek için oral antikoagülan, heparin ve VCI müdahaleleri yapılır.
ilk yapılacak IV heparin vermektir. 4 saatte bir 5 bin-10 bin Ü. verilir. 1 hafta 10 gün verilir. Kesmeden önce orat antikoagülanlara geçilir. En az 3 ay, normalde 6 ay devam edilir. Gebede heparin verilir.
Masif embolide pulmoner anjio yapılıp intrapulmoner streptokinaz veya ürokinaz verilir. Ya da cerrahi olarak embolektomi yapılır. Trombolitik ajanların komplikasyonu kanamadır.
Erken mobilizasyon gerekir. Mini doz heparinle birkaç yıl tedaviye devam edilebilir. Çok sık emboli oluyorsa VCl'a müdahelede bulunulur. (Şemsiye tarzında süzgeç konur).
Akciğer Kapasiteleri
1) İnspirasyon Kapasitesi [(IK) (IC)]: Solunum volümü ile inspi-rasyon rezerv volümünün topla-mıdır. Yatklaşık 3500 mi. dir.
2) Fonksiyonel Rezidüel Kapa-site [(FRK) (FRC)]: Ekspirasyon rezerv volümü ile rezidüel vo-lümün toplamıdır. Normal bir ekspirasyon ile yaklaşık 2300 mi. hava akciğerde kalır. Obst-rüktif akciğer hastalıklarında artar, restriktif hastalıklarda azalır.
3) Vital Kapasite (VK) (VC): En sık kullanılandır. Maksimal bir inspirasyondan sonra yapılan tam bir ekspirasyon ile çıkarılan havadır.
Yaklaşık 4600 mi. dir. Uzun, zayıf, atletik kişiler, şişmanlara göre daha büyük vital kapasiteye sahiptir.
Birinci Saniye Vital Kapasite (FEV1.C sec). En derin bir (Zorlu Ekspirasyon Hacmi) inspiriumdan sonra hasta gücünün yettiği kadar süratle üfler ve ilk saniyenin volümü ölçülür. Obstrüktif hastalıkların en iyi göstergesidir.
4) Total Akciğer Kapasites[(TAK) (TAC)]: En derin bir inspirasyondan sonra akciğerlerde bulunan en büyük hava hacmidir. Yaklaşık 5800 mi. dir. Vital kapasite ile rezidüel volümün toplamına eşittir.
Ölü Boşluk
Gaz' diffüzyonunun meydana gelmediği ağız, boğaz, trachea ve bronşlara ait boşlukların volümüdür. Erişkinlerde 150 mi. kadardır. Solunum volümünden ölü boşluk çıkarılırsa, her inspiryumda alveollere erişen havanın miktarı ortaya çıkar (VA)
Maksimum Solunum Kapasitesi [(MSK) (MBC)]:
Kişinin azami gücünü sarfederek yaptığı solunumun 1 dakikadaki volümüdür. Solunum 10 sn. yaptırılır: 6 ile çarpılır.
Alveol Ventilasyonu ve Ölü Boşluk
Normal bir solunumda hava, solunum yollarını doldurarak terminal bronşiollere kadar iner. Çok küçük bir miktar alveollere ulaşır. Temiz hava, terminal bronşiollerden alveollere diffüzyon hareketiyle ulaşır. İnspirium ile alının havanın bir bölümü gaz değişimine katılmayan solunum yollarına dolar (Ölü Boşluk). Gaz değişimi yapılmayan bu alanlara anatomik ölü boşluk da denir. Fizyolojik ölü boşluk ise, anatomik ölü boşluk ile alveoler ölü boşluğun (fonksiyonel olmayan alveoller) toplamına eşittir. Fizyolojik öjü boşluk solunum fonksiyonları açısından asıl değerli olandır. Ölü boşluğun artışı, Iveol ventilasyon azalışı ile sonuçlanır. Ölü boşluk alınan ahavanın ısıtılmasını ve nemlendirilmesini sağlayarak, arter kanında ısı farkına neden olmamaktadır.
Küçük hava yolu obstrüksiyonunu ölçen testler:
2 mm. 'den küçük hava yolları için kullanılır.
a. Max. Expirasyon akım volüm eğrileri,
b. Kapanma volümü
Max. Expirasyon akım volüm eğrisi:
TLC'den itibaren max. expirasyonda hava akımı ile volümü arasındaki ilişkiyi gösterir.
MEAVE, fonksiyonel bozukluğun tipini tayine yarar (obstriktif-restriktif) .
Obstruktif AC hast.: Hava akımında hız azalmasına bağlı olan, amfizem, astım, bronşiolit, brınşiektazi, kistim fibozis bu gruba girer.
Restriktif AC hast.: AC volümünü azaltan intersisyel ac hst. lan, plevra, göğüs duvarı ve nörolojik defisitler, cerrahi lobektomiler.
Obstrüksiyonda orta ve alt segmentte hava akımı azalmıştır, adeta ça-naklaşmıştır. Volüm eksenine yaklaşmıştır. Restriktif akciğer hastalıklarında volüm azalması nedeniyle eğri normalin minyatürü gibidir.
MEAVE yazdırılırken şahsa hava ve He + 02 inhale edilir, eğri tekrar yazdırılır. Obstrüktif hastalıkların erken dönemde tanımlanmasına yardım eder.
b. Kapanma volümü;
Normal expiriumda tam nefes verilince akciğerin alt kısımında alveoller kapanır. Kapanan alveoldeki havanın volümü kapanma volümü ile tayin edilir
Bunun için derin exp. 'dan sonra He, 100 02 ile solutulur. İnsp. 'da alveolde dağılan He'un 2. exp. 'da çıkışına göre eğri çizdirilir. Kapanma volümü trasesinin 4 fazı vardır. 1. faz düzdür. 3. faz alveolden gelen He nedeniyle platodur. 4. fazda yukarıdaki alveolden He. gelir. Kapanma volümü buradadır. 20-80 yaşında 10-40'dır
KV/TLC veya KV/VC
KV amfizemde, AC'in esnekliği azaldığından artar
3. Difüzyon kapasitesinin ölçümü 2 yolla olur. -Tek soluk yöntemi,
-İstirahat ventilasyonda difüzyon ölçmek.
-Tek soluk yönteminde şahsa %0. 25 CO solutulur. Birkaç dakika şahıs soluğunu tutar. Bundan sonraki exp. Havasında CO konsantrasyonu tayin edilir. Normal erişkinde değer 14-25 ml/dk. /mmHg. 'dir. : DA
-İstirahat ventilasyonunda: Hastaya birkaç dakika CO solutulur. Exp. havasında CO hesaplanır. Bulunan değer diğerinden 1/3 az olabilir.
02 ile de difüzyon kapasitesi ölçülebilir.
Kollagen doku hastalıkları, radyasyon pnömosini, yaygın akciğer fibrozisinde difüzyon kapasitesi azalır. Kronik bronşitte azalmaz.
4. Perfüzyon ölçümü Xenon133 IV verilir. Dedektörle taranır
5. Kan gazları analizi: Fonksiyon testleri ile birlikte yapılır. A. bracialis, radialis ve femoralisten kan alınır 3 yöntemle alınır.
1. Manometrik yöntem
2. Spektrofotometrik yöntem
3. Polarigrafik yöntem.
1- p02-pC02 tayin edilir.
2- 02 satürasyonu da saptanır.
Endoskopik Muayene Usulleri, Endoskopik Cerrahi
Trakea ve bronş ağacının optik aletle incelenmesidir. Anestezi ile uygulanır. Lokal olanı %1-2'lik pantocainle yapılır. Genel anestezide önce pentotalle hasta uyutulur. IV. süksinil kolinle relaksasyon sağlanır. Premedikasyon da gereklidir. 1 gece önce 0. 10 gr. luminal tablet verilir. Sabahleyin de alınır. Luminal antitussif ve hipnotiktir. Hasta aç olmalıdır. 30 dk. önce 1/4 mg. atropin deltoid kasa verilir.
Rijit bronkoskop doğrudan broşnlara iletilir.
Flexibl bronkoskop ise 6 yolla uygulanabilir: Endoskopi Ameliyatı
1. Rijit içinden,
2. Ağız parçasını uyguladıktan sonra,
3. Trakeostomi tüpü içinden,
4. Entubasyon tüpü içinden,
5. Burundan direkt,
6. Rijit trakeoskop içinden,
Bronkoskopi amaçları:
1. Akciğer ve hava yolları hastalıklarına tanı koymak
2. Tedavi
3. Preoperatuar değerlendirme
Tanı koyulmayan patolojik akciğer gölgelenmeleri lezyonlar hariç mediasteni ve akciğer tutmayan)
-Normal akciğer radyografisi varken balgamda, malign hücre tespit edilmesi durumunda,
-Bronş yabancı cisimlerini tanımlama
-Nazofarenx ve larenx lezyonlar,
-Şüphe edilen semptom ve belirtelir varlığında. Örneğin hemoptizinin sebebi saptanamaması
-İzah edilemeyen.'öksürük
-Ses kısıklığı
-Gelişmesi açıklanamayan çomak parmak
-Orta yaşta tanı koyulamamaış plörezi
-Tekrarlayan göğüs enfeksiyonları
-Hilus gölgelenmeleri
-Akciğer ve hilusta yuvarlak gölge
-Atelektazi tanısı almış bölgeler varlığında
-Diyafragma felci
-Selektif bronkografi (radyoopak madde île bronş ağacının görünür hale getirilip filminin çekilmesi)
-Pnömoni olgularında bronş içi materyal almak
-interstisiyel akciğer hastalıkları
-Torax travması geçiren bir kişide trakea bronş ağacında ruptür, trakeoözofageal fistül tespiti
-Üst solunum yolu obstrüksiyonlarmda (hasta inspiratuar dispne ile gelir)
-Sliv rezeksryonla çıkarılan bronşun sütür yerini kontrol etmek için
Tedavi
-Akut üst solunum yetmezlikleri
Sekresyonları ve her türlü yabancı maddeyi temizlemek
-Entübe edilmiş k;şrde trakeobronş ağacının temizlenmesi
-Ventilatördeki hastanın solunum yolunun kontrolü
-Atelektazi tedavisinde (Atelektatik Bronşu temizlemek
-Yabancı cisimlen çıkarmak. Her yabancı cisim bronkoskopi ile çıkarılır.
-Kronik supüratif akciğer hastalıkları (enfektif, kistik akciğer, apse, bronşektazi) 'da
