Domuz Gribi Tehlikesi
Domuz Gribine Karşı Sorunlar ve Çözüm Yolları
Domuz gribi virüsüyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütünce bir takım pandemi çalışmaları çalışmalarının yapılması yararlı olmuştur. İlaç sanayindeki firmalarla görüşmelere başlanmıştır. Bunun dışında ülkelerin vatandaşlarını konu hakkında temel seviyede bilgilendirmesi oluşabilecek kaos ortamını engellemeye yönelik adımdır.
Bu süreçte hastaların saptandığı ülkelerde yaşananlar, son beş yılda Dünya Sağlık Örgütü önderliğinde yapılan Pandemi Hazırlık Planının yararını fazlası ile göstermiştir. Pek çok ülkede sağlık sektörü çalışanı herkes hangi durumda nereye başvuracağını biliyordu. Aynı hazırlık planları son iki yılda ülkemizde de tüm sağlık kurum ve birimlerinde, hangi durumlarda hangi kişilerin hangi görevleri yerine getireceği, problemlerin çözümünde nasıl bir yol izleneceği, ayrıntıları da dahil olmak üzere, yapılmıştır. Bu salgınla dünyadaki planlama eksikliği olan ülkelerde bile açıkların kapatılması için bir fırsat oluştuğu Dünya Sağlık Örgütü tarafından bildirilmektedir. Diğer yandan Uluslararası Sağlık Düzenlemeleri, ilk kez çok sayıda ülkeyi ilgilendiren bir alarm durumunda denenmiş oldu ve ülkelerin 2005 yılında ortaya konan gereklilikleri yerine getirdiği görüldü. Şeffaflık, hızlı bilgi paylaşımı, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirliği konunun çerçevesinin hızla çizilmesinde önemli öğeler oldu.
İlaç ve aşı sanayi ve diğer alanlardaki uzmanlarla hemen görüşmeler başlatıldı. Ancak özel sektör ve gönüllülerin de paylaşımı olası bir genişlemiş yayılımda mutlaka çok önemli olacaktır. İyi bilgilendirlmiş toplumlar olması, başarılı bir savunma için mutlaka gerekli bir öge durumundadır. Bu nedenle şu anda veya sonrasında panik ortamı oluşturmadan, ama rehavet ortamı da yaratmadan, riskler hakkında bilgilendirilmiş, durumun ciddiyetinin farkına vararak gereken kişisel önlemlerin her birey tarafından alınabileceği bilinçli toplumların oluşturulması gereğine Dünya Sağlık Örgütü Uzmanlar kurulu tarafından dikkat çekilmektedir.
Olası pandeminin karşılanmasında tüm düzeylerdeki sağlık hizmetinin niteliği önemli olacaktır. Herkesin sağlık hizmetine erişiminin ve güçlü bir birinci basamak sağlık hizmeti organizasyonunun önemi bugüne dek etkilenen ülkeler tarafından vurgulanmıştır. Özellikle hastalığın daha da yaygınlaşması olasılığında hastaların sağlık hizmeti ve tedavisine telefon, internet ve sağlık çalışanları aracılığı ile ulaşabilirliğinin sağlanmasının önemli hale geleceği Dünya Sağlık Örgütü tarafından vurgulanmaktadır. DSÖ tarafından 71 ülkeye ilaç temin edilmiştir.
Yeni İnfluenza A (H1N1) Virüsü İle Gelişen Grip Belirtileri
Yüksek ateş (koltuk altından ölçülen 38 C derece ve üzeri),
Öksürük,
Boğaz ağrısı,
Burun akıntısı,
Vücut ağrıları,
Baş ağrısı,
Titreme, halsizlik,
Kusma ve ishal.
Grip İçin Acil Tıbbi Yardım Gerektiren Durumlar
Solunum sıkıntısı,
Şiddetli bulantı ve kusma,
Şuur bulanıklığı,
Şiddetli öksürük ve balgam çıkarma,
Çocuklarda ek olarak:
Dudaklarda morarma,
Havale geçirme,
Yaygın döküntü,
Hastalıktan Korunma Yolları
Su ve sabun ile sık sık ellerinizi yıkayınız.
Bulunduğunuz ortamı sık sık havalandırınız.
Kapalı ve hasta kişilerin bulunduğu ortamlardan uzak durunuz.
Hastalığın Yayılmaması İçin Hasta Kişilerin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar
Öksürük ve aksırık esnasında ağız ve burnunuzu tek kullanımlık mendil ile kapatınız ve kullanılan mendili çöpe atınız.
Mümkünse evden dışarı çıkmayınız.
Evdeki diğer kişiler ile yakın temastan kaçınınız.
Basit cerrahi maske kullanınız.
Kişisel eşyalarınızı (havlu, diş fırçası, çatal, kaşık, nevresim, çarşaf vb.) başka kişilerle paylaşmayınız.
Elle dokunduğunuz eşyaları deterjan veya 1/10 oranında sulandırılmış çamaşır suyu ile siliniz.
Domuz Gribi Virüsüne Karşı Geliştirilmiş Aşı
Domuz gribini önlemeye yönelik çalışmalar sürdürülse de şuan için domuz gribi içn geliştirilmiş bir virüs aşısı üretilmemiştir. Dünya sağlık örgütünün konuyla ilgili çalışmaları sürmektedir.
Bugüne kadar üretilen yeni virüsten elde edilmiş stoklar ile aşı üreticileri, üretim için Dünya Sağlık Örgütü kararını beklemektedir. Bu konuda DSÖ de tüm taraflarla görüşmeleri sürdürmektedir. Ancak tüm dünyadaki aşı üretim kapasitesi sonuna kadar kullanıldığında yani bir pandemi söz konusu olduğunda bu rakam ancak 1-2 milyar doza ulaşabilecektir. Bu miktarın tümü ilk tertipte üretilemeyeceği gibi başlandıktan sonra aşı üretimi için en az 4-6 ay gibi bir süreye gereksinim söz konusudur. Yine de DSÖ tüm dünyaya yetecek üretim kapasitesini oluşturmaya yönelik olarak üretici firma ve potansiyel finansörlerle görüşmeleri sürdürmektedir.
Uygulanabilecek başka aşılar var mı?
Tarihteki grip salgınlarmdaki ölümlerin büyük çoğunluğu gripin kendisinden değil üzerine eklenen zatürre (pnömoni) nedeni ile gelişmiştir. Bu salgın sırasında da hastaların yarısında zatürreye ait bulgular saptanmıştır. Bu nedenle, zaten aşılanması gereken 65 yaş üzerindekilerle kronik kalp, akciğer, böbrek hastalığı olanlar ve şeker hastaları gibi risk gruplarının zatürreye karşı aşılanmış olması bu dönemde daha da büyük önem taşımaktadır. Zatürrenin genel olarak en sık etkeni olduğu bilinen pnömokok aşısı korunmada yararlı olacaktır.
Domuz Gribi Bilgilendirme
Bundan Sonra Ne Olacak
Henüz, salgının nasıl bir yön kazanacağı konusunda yorum yapmak için oldukça erken ve bilgilerin kısıtlı olduğu bir dönemi yaşamaktayız. 17 Mayıs 2009 tarihinde, Helsinki'de düzenlenen Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Kongresi sırasında düzenlenen özel oturumda da ifade edildiği gibi bundan sonrası için birden fazla olasılık söz konusu olabilir:
1. Zayıf bir olasılık ise de, kendiliğinden, hastalar azalarak zamanla tamamen kaybolabilir.
2. Hafif bir salgın şeklinde dünyayı etkileyebilir.
3. Halihazırda yayılım gösteren virüste yeni değişiklikler ve karışımlar oluşarak ağır hastalık yapan özellik kazanabilir.
Dünya Sağlık Örgütü 18 Mayıs tarihli üst düzey görüş raporunda mevcut durum 'Kesin olan tek şey hiçbir şeyin kesin olmadığıdır' şeklinde ifade edilmektedir. Dünyada yayılım sürecek mi? Ne kadar zamanda yayılacak? Yeni influenza A (H1N1) virüsünün hastalık yapma gücü zaman içinde değişiklik gösterecek mi? Bugün bu soruların cevabının verilmesi henüz mümkün değil gibi görünmektedir.
Diğer yandan virüsün iklim koşulları ile ilişkili olarak varlığını sürdürebilmesi nedeni ile şimdiye dek hastalık esas olarak kuzey yarım kürede, sosyoekonomik olarak gelişmiş, sağlık sistemleri iyi işleyen, haberleşmenin sağlanabildiği ülkelerde yayılım göstermiştir. Mevsim değişikleri ile birlikte güney yarım kürede, çok daha kalabalık yaşamın söz konusu olduğu, sosyoekonomik güçlüklerin yanısıra ve yeterli sağlık hizmetinin sağlanamadığı ülkelerde yayılım çok daha yıkıcı sonuçlara yol açabilecektir.
Domuz Gribinden Korunma Yolları
Hastalığın bulaşıcı faktörünü en aza indirmek için öncelikle ellerimizin temizliğine önem vermeliyiz. Hastalığın bulaştığı kişilerde yakın temastan kaçınılmalıdır. Öpüşme, sarılma gibi yakın davranışlardan kaçınılmalıdır.
Ellerin sık sık yıkanması çok önemlidir. Hasta kişilerin solunum çıkartıları ile ellerinin kirlenmesi kaçınılmaz bir durumdur. Bu şekilde sağlam kişilere bulaşmanın önlenmesi için ellerin su ve sabunla sık sık yıkanması gereklidir. Ellerin ılık su ve sabunla, 10-20 saniye yıkanması yeterli olacaktır. Solunum çıkartısı damlacıkları ile bulaşma daha çok hasta kişi ile bir metreden yakın mesafede yüz-yüze karşılaşma sonucu oluşur, bu nedenle kapalı ve hasta kişilerin olduğu kalabalık ortamlardan uzak durulması ve bulunulan ortamları sık sık havalandırmak gereklidir. Ellerin göze buruna ağza sürülmemesi de bu yolla bulaşı engellemek için gereklidir.
Domuz Gribi Nasıl Ortaya Çıkar
Hasta kişilerin hastalığı etraflarındaki kişilere bulaştırmamaları için dikkat etmeleri gereken başka durumlar da söz konusudur. Diğer insanlara bulaşmasını önlemek için evden mümkün olduğunca dışarı çıkmamak, ev içi diğer kişilere bulaşmasını önlemek içinse öpüşme, sarılma gibi yakın temastan kaçınarak, bir arada bulunulduğunda eczanelerde satılan basit tıbbi maskelerden kullanmak gereklidir. Bu koşullar, en az yedi gün olmak üzere, hastalık belirtileri geriledikten bir gün sonrasına kadar sürdürülmelidir. Ayrıca 'solunum hijyeni' adı verilen koşulların sağlanması önem taşır. Bu koşullar arasında solunumsal çıkartıların etrafa yayılmasını önlemek için öksürük, hapşırık sırasında bir mendille veya mümkün olmadığı durumda kişinin kendi kolu ile ağız ve burnunu kapatmak gereklidir. Burun akıntısını silmek için kullanılan mendillerin bir kez kullanıldıktan sonra atılarak, ellerin yıkanması da yine temas edilerek bulaşmasını önlemek için gereklidir. Ellerle göz, burun ve ağız temasından kaçınmak önemlidir, çünkü bu yolla da bulaşabilir. Elle dokunulan eşyaların deterjan veya 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu ile silinmeleri de temizlenmeleri için gereklidir. Havlu, diş fırçası, yatak çarşafı, yastık kılıfı gibi, virüsün bulaşabileceği kişisel eşyaların başka kimselerle paylaşılmaması gereklidir. Aslen bu koşulların her biri sadece yeni grip virüsünden korunmak için değil, herhangi bir soğuk algınlığı durumunda da önem taşıyıp dikkat edilmesi gereken konuları içermektedir.
Domuz Gribinden Nasıl Korunulur
Kişisel önlemlerin yanı sıra Amerika hastalık önleme merkezi tarafından ilaç ile korunma sağlanması gereken kişiler tanımlanmıştır. Bunlar; kesin veya şüpheli yeni inf-luenza A H1N1 enfeksiyonu olanlar ile aynı evde yaşayan risk grubu kişiler (kronik hastalığı olanlar, yaşlılar), bu vakalarla yüzyüze teması olan ve grip komplikasyonu için risk taşıyan okul çocukları, Meksika'ya seyahat edecek risk grubu kişiler, bu vakalarla teması olan sağlık personelinden oluşmaktadır
Kalp, Kalp-Damar Hastalığı veya Felç Olanlar
Grip olunduğu taktirde hastalık süresi boyunca bu ilaçların sağlanmasında yaşanacak sıkıntı, tedavinin kesintiye uğramasına neden olabilir. Bu nedenle kullanılan ilaçlardan 2 hafta yetecek miktarı el altında bulundurmak önemlidir. Grip tablosu geliştiği taktirde de devamlı kullanılan ilaçların doktor aksini önermedikçe kullanılmaya devam edilmesi gereklidir. Özellikle kalp hastalarının soluk alıp vermedeki değişiklikler konusunda dikkatli olması ve değişiklik fark ettiği anda doktoruna bilgi vermesi önem taşır. El hijyeninin su ve sabunla yıkayarak veya alkol bazlı el dezenfektanları ile ovarak sağlanması en önemli korunma önlemidir.
Seyahat İçin Önlemler
Şu an için dünyada uluslararası seyahat için engelleme söz konusu değildir. Ancak zorunlu haller dışında hastalık görülen bö-legelere yapılacak seyahatlerin ertelenmesi yararlı olacaktır. Gidildiğinde ise daha önce bahsedilen önlemler aynen alınmalıdır. Kalabalık ortamlarda bulunması gerekli ise maske kullanılması; el hijyeninin sağlanabilmesi için uygun koşulların söz konusu olmayabileceği göz önüne alınarak alkol bazlı el dezenfektanlarının bulundurularak, kullanılması gereklidir.
