Sezaryen Doğum Nedenleri
Bebeğin Ters Gelmesi
Çoğu çocuk doğum tarihinde başı aşağıya gelmiş şekilde durur. Dolayısıyla doğumda önce baş dışarı çıkar ve leğen ağzında baş bulunur. Ancak, çocukların doğum anında makattan gelmeleri de sıklıkla rastlanan bir şeydir. Bu durumda leğen ağzında çocuğun makatı ya da ayakları bulunur, başı ise kaburgaların yakınındadır. Çocuğun bu özel konumu çoğunlukla dışarıdan yoklandığında da anlaşılabilir. Klinikte çocuk, dışarıdan döndürme denen yöntemle döndürülerek normal konuma getirilebilir. (Ancak anı bebek ölümüne yol açabileceği için bu yöntem artık uygulanmıyor -tıbbi redaktörün notu.)
Dışarıdan döndürme ve Adım Adım Sezeryan
Burada çocuk, dışarıdan, annenin karın örtüsü üzerinden yapılan belli el hareketleriyle normal konuma döndürülmeye Çalışılır. Bu önlem sırasında, komplikasyonları zamanında saptayabilmek için çocuğun kalp atışlarının mutlaka düzenli izlenmesi gerekir. Ender durumlarda (yüzde birin altında) bu işlemle plasentanın dölyatağı duvarından çözülmesi ya da göbek kordonunun çocuğun etrafına dolanması söz konusu olabilir. O nedenle dışarıdan döndürmeyi yalnızca çok deneyimli hekimler yapmalıdır. Güvenlik açısından, komplikasyon çıkması durumunda hemen sezaryen yapabilmek için tam bir ameliyat ekibi de hazır olmalıdır.
Bu yöntem belirli koşullar altında uygulanır ve vakaların yarısından çoğunda çocuğun kafa konumuna geçmesi sağlanır.
"Hint köprüsü"
Dışarıdan döndürmeye kıyasla daha yumuşak bir yöntem, Hint köprüsü denen uygulamadır. Bu egzersiz her ne kadar yumuşak diye nitelense de, tümüyle tehlikesiz sayılmaz. Dolayısıyla, bu yöntemin sizin özel durumunuza da uygun olup olmadığını mutlaka doktorunuza ya da ebenize sormalısınız. Ayrıca ebeniz egzersizi nasıl yapacağınızı size ayrıntısıyla gösterecek ve ilk uygulamada sizi yönlendirecektir. O nedenle biz burada Hint köprüsünü kısaca betimlemekle yetiniyoruz:
Hint köprüsü, çocuğun makat gelişi konumunda bulunması halinde gebeliğin 35. haftasından itibaren uygulanabilir. Bu egzersizin amacı, çocuğun kendiliğinden doğru konuma dönmesini sağlamaktır. Kadın —yastıklarla, hatta bir sandalyeyle desteklenmiş olarak—kalçası yukarı kalkmış durumda yatar. Bu sırada kasların çok gergin olması önemlidir. Kadın bu konumda 15-20 dakika kadar kalır. Ayrıca mide dolu olmamalıdır, yani bu egzersizi yemeklerden hemen sonra yap manialısınız. Bulantı ya da ağn olursa hemen kesin. Lütfen bu egzersizi yalnızken ve kendinizi kötü hissettiğinizde yardıma çağıracak kimse yokken yapmayın.
Problem bu şekilde ortadan kalkmazsa, çocuğun hangi yoldan doğacağını düşünmek gerekir. Makat gelişi konumundaki çocuklar, vücut ağırlığı 3,5 kiloyu aşmıyorsa ve annenin leğen ölçüleri sınırlama getirmiyorsa çoğunlukla vajinadan doğurtulur.
Moksalama Nedir
Birçok ebe, dışarıdan döndürmeye ve Hint köprüsüne alternatif olarak, akupunkturun özel bir biçimi olan moksalamayı (moksibüsyon) önerir. (Bu yöntem de pek kullanılmamaktadır -tıbbi redaktörün notu.)
Çocuğun ağırlığı ultrason muayenesiyle tahmin edilebilir. Hiçbir tehlikesi olmayan bu muayenede ayrıca baş çapı ve göğüs kafesi çevresi de belirlenebilir. Ölçüm sonuçlarının birbirine oranı, makattan gelişte vajinal doğumun riskiyle ilgili belli bir değerlendirme sağlar. Sonuçlar makattan doğuma izin vermiyorsa, kadın doktoru sezaryen tavsiye eder ve bu da birincil keşidir. Durum böyleyse, müdahale çocuk olgunlaştıktan sonra (gebeliğin 37. haftasından sonra), ayrıca mümkünse kasılmalar başlamadan ve su kesesi patlamadan önce gerçekleştirilmelidir. O nedenle, makat konumundaki sezaryen ameliyatlarının çoğu gebeliğin 37. ve 39. haftaları arasında yapılır. Bu planlanmış ameliyatta ağrı kesici olarak peridüral anestezi çok uygun olmaktadır.
Makat gelişi yüzünden doğum sezaryenle yapıldığında bile, yeni doğan çocuk önceden dölyatağında almış olduğu konumdan dolayı belli özellikler gösterebilir: Bu çoklar genellikle vücudun orta yerinden bükülmüş duruş doğumdan sonra daha bir süre sürdürürler, başları olağana kıyasla çoğunlukla biraz daha dar ve uzundur, akat doğumlarından sonra kalça eklemlerinin sonografiyle incelenmesi, yeni doğana uygulanan zorunlu bir muayenedir ve çok önemlidir.
Sezeryan İle Doğum ve Makattan doğma
Vajinal bir makat doğumunda çocuğun önce makatı, ardından göbek kordonuyla birlikte karnı gelir. Göbek kordonu doğum sırasında plasentayla bağlantıyı hâlâ sürdürür, özellikle de yaşamsal önem taşıyan oksijenin iletimini sağlar. Göğüs kafesi doğum kanalından çıkar çıkmaz, onu izleyen baş doğum yolunun en dar yerinde bulunmaktadır. Bu sırada göbek kordonu çocuğun başıyla annenin leğen kemikleri arasında sıkışabilir. Bu esnada çocuğa göbek kordonu üzerinden oksijen iletimi kesilir. Doğum süreci normal bir şekilde işlerse çocuk için tehlike yoktur. Ancak doğumun bu evresinin uzun sürmesi çocuğun oksijensiz kalmasıyla sonuçlanabilir. Böyle komplikasyonlardan kaçınmak için—daha önce de belirttiğimiz gibi—çocukta ağırlık tahmini ve çap ölçümü yapılır. Zaten makattan
doğum ancak deneyimli uzman doktorlar tarafından yürütülebilir.
Çoğul doğum söz konusuysa
Çoğul gebelik bütün katılımcılar için büyük bir meydan okuma demektir. Üçüzler, hele dördüzler mutlaka sezaryenle doğurtulmalıdır, çünkü bu durumda normal doğum yaptırılırsa, komplikasyon olasılığı çok yüksektir. Çoğul gebeliklerde erken doğum ve çocuklarda konum anomali -
si oranlarının çok yüksek olması da bir başka risk faktörüdür. İkiz gebeliklerde bu oran yüzde 50 dolayındadır. O nedenle çoğul gebelikler çoğunlukla vaktinden önce sezaryenle sonlandırılır.
İlk çocuğun konumuna bağlı
Yine de, çocukların tahmin edilen ağırlığı 2.000 gramın üzerindeyse, birçok durumda vajinal doğumun sorumluluğu üstlenilir. Ancak böyle bir karar için koşul, ilk çocuğun baş konumunda olmasıdır. Öndeki bebek makat konumunda ya da enine konumdaysa, sezaryenden kaçış yolu yoktur. İkinci çocuğun konumu doğum biçimine karar verme açısından önem taşımaz, çünkü ilk çocuk doğduktan sonra yer koşullarının büyük ölçüde iyileşmesi sonucu çoğu kez kendiliğinden doğru konuma döner.
İkinci çocuk
yine de anormal konumda kalırsa, doğum yolunun önemli ölçüde genişlemiş olması sayesinde ebe ya da doktorun ustaca müdahalesiyle çoğunlukla konumu düzeltilebilir.
Sezaryen Doğum Nedenleri ve Sezeryanla Doğum
Tıptaki tüm ilerlemelere karşın erken doğumlar hâlâ olageliyor. Erken doğum deyince, gebeliğin 24. ve 37. haftaları arasında gerçekleşen doğum anlaşılır. Bu durumda çocuğun doğum ağırlığı 500 ile 2500 gram arasındadır. Al-manya'da erken doğum oranı şu sıralar yüzde beşle sekiz arasında oynuyor. Erken doğum için bir numaralı risk faktörü, genital yolda yukarılara yürümüş enfeksiyonlardır. Erken doğum riskini yükselten diğer faktörler gebeyken sigara içmek, çoğul gebelikler, annede şeker hastalığı (di-abetes mellitus), ayrıca rahimdeki çeşitli eksik oluşum ve hastalıklardır. Doğum asıl tarihinden ne kadar önce olursa, çocuk açısından o kadar sorunlu olur. Erken doğan bir çocuğun organları ana rahminin dışında yaşamak (uterus dışı yaşam) için henüz yeterince olgunlaşmamışsa, zorluklar çıkar. Dahası, erken doğumların büyük bölümü dölyatağındaki enfeksiyonlardan ileri gelir. Bu durumda çocuk da dünyaya geldiğinde çoğunlukla aynı şekilde enfeksiyonludur (bak. "Enfeksiyon sonucunda erken doğum" başlıklı renkli zemindeki yazı).
Sezeryanla Enfeksiyon sonucunda erken doğum
Erken doğum çoğunlukla, dölyolu üzerinden rahim ağzına, rahme ve plasentaya kadar ilerlemiş bir enfeksiyonun sonucu olarak meydana gelir. Tıp öncelikle, uyarıcısı belli özgül enfeksiyonlarla özgül olmayan enfeksiyonlar arasında ayrım yapar. Uyarıcısı belli özgül enfeksiyonlar belli bakterilerin, virüslerin ya da mantarların yol açtığı ve tipik hastalık tablolarını ortaya çıka-fan iltihaplanmalardır. Bunlara örnek olarak herpes enfeksiyonları, belsoğukluğu, frengi, ayrıca streptokok enfeksiyonları verilebilir. Özgül olmayan enfeksiyonlarda ise rahme hastalık yapıcı bakteriler yerleşmiştir. Burada çeşitli bakteriler söz konusu olabilir ama hepsi aynı hastalık tablosunu ortaya çıkarır. Bu özgül olmayan enfeksiyonlar, özgül enfeksiyonlara kıyasla çok daha sık olarak erken doğuma neden olurlar. Bu zararlı bakterilerin rahme yerleşmesinin nedeni, burada bulunan lakto basillerin azalmış olmasıdır. Lakto basiller dölyolunda her zaman vardır ve normal durumda dış dünyaya karşı iyi bir koruma sağlarlar. Asitler üretir, böylelikle de istenmeyen bakteriler için çok elverişsiz yaşam koşulları oluştururlar. Hormon dengesindeki değişim, stres, şeker hastalığı, ağır hastalıklar, ayrıca başka bir hastalık nedeniyle antibiyotik kullanımı lakto basillerin yok olmasına, dolayısıyla da zararlı bakterilerin istilasına yol açabilir.
Çok erken doğan çocuklar için başlangıç koşulları zaten zor olduğundan, dünyaya nasıl gelecekleri konusu üzerinde enine boyuna düşünmek gerekir. Seksenli yılların başlarına kadar, bütün erken doğumların sezaryenle sonlandırılması gerektiğine inanılıyordu. Ancak, yapılan geniş çaplı araştırmalar bunun çocuklar için her zaman avantaj getirmediğini gösterdi. Çok erken bir doğumda, dölyatağı duvarının henüz görece kalın olması nedeniyle sezaryen zor olabilir, çünkü ameliyatta çocuğa ulaşmak çoğunlukla kolay değildir. Başka tıbbi gereklilikler yoksa, başı oturmuş çocukların erken doğumu normal yoldan gerçekleştirilir. Ancak, makat konumu ya da enlemesine konum halindeki bir erken doğumda durum çok farklıdır. Böyle durumlarda mutlaka sezaryen yapılmalıdır.
Erken doğumun belirtileri, Normal Sezeryan
Çok yakındaki bir erken doğumun semptomları (belirtileri) çok çeşitlidir. O nedenle de tehlikeyi zamanında fark etmek ve doğumu buna uygun şekilde planlamak zordur.
Rahim ağzı çok erken açıldığında, kasılmaları her kadın hissetmez. Sırtta sızı, bacaklarda ağrı ve benzeri şikâyetler çoğu kez kasılma etkinliği olarak algılanmaz, dolayısıyla da göz ardı edilir. Ayrıca, zamanında doğuma kıyasla erken doğum için gereken kasılmalar da genellikle o kadar fazla değildir. O nedenle birçok erken doğum kadınları hazırlıksız yakalar. Doğum tarihine görünüşte daha uzun bir zaman vardır; ayrıca sancılar da kadının kafasında canlandırdığı kadar şiddetli değildir.
Çok yakındaki bir erken doğumu haber veren semptomlar
Sırtta ansızın ortaya çıkan sızı şeklinde ağrılar Bu şikâyetler genellikle zararsızdır. Yine de mutlaka
jinekologunuzu aramalısınız, özellikle de şikâyetler ansızın ortaya çıkıp saatlerce geçmiyorsa.
Vaktinden önce başlayan kasılmalar Erken doğumun eli kulağındaysa kasılma etkinliği çoğunlukla kendini karakteristik olmayan ağrılarla belli eder. Çoğu kez buna sırt ağrıları da eklenir, bazen de mide problemi ya da bacaklarda kas ağrısı diye yorumlanabilecek ağrılar olur.
Rahim ağzının şimdiden rutin muayenede fark edilecek kadar açılmış olması
Gerçekten bir erken doğum tehdidi olup olmadığını
kadın doktoru vajinal muayeneyle saptayabilir. Bu muayenede dölyatağı ağzının şimdiden açılıp açılmadığı ya da ne kadar açıldığı incelenir.
Vaktinden önce su gelmesi Bir erken doğumun gelip çattığının kesin bir işareti, su kesesinin patlayıp döl suyunun akmasıdır. Bu durumda hiç vakit kaybetmeden hemen kliniği aramalısınız.
Çoğu kez gerek ebe ve hekimler, gerekse de kadının kendisi erken doğum için hazırlıklı değildir. Oysa hızla harekete geçmek gerekir. Böyle doğumlar mutlaka, en azından çocuk doktoru hizmeti bulunan, daha da iyisi yeni doğanlar için yoğun bakım ünitesine sahip kliniklerde yapılmalıdır.
''Erken doğan çocukların anne-babaları" için
Her anne baba için çocuğun doğumu yaşamlarındaki çok özel bir olaydır. Bir erken doğumda, özellikle de hiç beklenmedik bir şekilde olması durumunda, mutlak bir istisna durumu söz konusudur ve anne baba altından kalkılması zor problemlerle karşı karşıyadır.
Çocuğun sağ salim dünyaya gelip gelmeyeceği kaygısı bir yana, sezaryenden hemen sonraki ilk ayrılık anne-baba için temel problemi oluşturur. Erken doğan çocuğun birçok durumda ameliyattan sonra bir çocuk kliniğine ya da yeni doğanlar için yoğun bakım servisine nakledilmesi gerekir. Şimdi çocuğun ilişki kurduğu ilk insanlar birdenbire baba ve yoğun bakım personeli olmuştur. Anne ameliyattan sonra henüz ayılma evresinde bulunduğundan, doğan çocuğu bu durumda yalnızca baba ziyaret edebilir.
Bebek yerine fotoğrafı ve Sezeryan Bebek
Bazı servislerde babanın ilk ziyaretinde, anneye gösterebil-sin diye çocuğun polaroid bir fotoğrafını verirler. Ne var ki anne için bu fotoğraf bebeğin verini tutacak bir şey sayılmaz.
Annenin çocuğu mümkün olduğu kadar erken görmesi durumu kabullenmesi bakımından yararlıdır. Şu halde, çocuğunuz başka bir hastaneye nakledilmişse, kendinizi de oraya aldırmaya çalışın. Ayağa kalkar kalkmaz, elbette ki olabildiğince sık çocuğunuzu ziyaret etmek isteyeceksiniz. Yoğun bakım servisindeki personelle ziyaret zamanlarını baştan konuşun. Genellikle, servise olabildiğince sık girmenize izin verirler. Bugünlerde anne-babalar, özellikle de erken doğumlarda bebekleriyle olabildiğince sık temas kurmaları yönünde cesaretlendiriliyor. Sizler anne-baba olarak yoğun bakımdaki atmosferi belki endişe verici bulacaksınız. Ama personel, sizi çocuğun bakımına katma, o arada korkularınızı da ciddiye alma konusunda hiç kuşkusuz elinden geleni yapacaktır.
--Sezaryen Doğum Yapmanın Nedenleri
Bebeğin Erken Gelmesi
Bebeğin Ters Gelmesi
Bebeğin Çok Büyük veya Küçük Olması
Annenin Mevcut Bazı Hastalıkları
--Sezaryen Türleri ve Yöntemleri
Birincil ve İkincil Kesi
Misgav - Ladach Yöntemi
Birden Fazla Sezaryen / Re-Sectio
--Sezaryen Doğumun Riskleri
--Sezaryene Hazırlık
--Sezaryen Ameliyatı
--Sezaryen Ameliyatı Sonrası Bakım
Etiketler: Sezaryen Doğum
