Solunum Yolunda Yabancı Cisim Aspirasyon
Normalde yutma olayı sırasında küçük dil solunum yolunu kapatır. Yutkunurken ani nefes alma ağızdaki yabancı cisimin solunum yoluna kaçmasına neden olur. Madde, sıvı veya katı olabilir. Sıvı maddeler dışarı öksürükle atılabilir. Katı maddelerden küçük olanların bir kısmı atılabilir. Yabancı cisim daha aşağıda ise öksürükle atılma şansı yoktur. Yabancı cismin büyüklüğü, cinsi ve solunum yollarında bulunduğu yere göre hastada farklı tablolar bulunur. Hatta bazı hastalarda ani ölümler söz konusu olabilir.
Yabancı cisim aspirasyonu karpuz çekirdeği, ay çekirdeği, leblebi, boncuk, fasulye ile sık olmaktadır. Boğaza kaçan bir yabancı cisim sürekli geğirme, öksürük, korku ve heyecan yaratır. Yabancı cisim olayında en kısa sürede ve kesin olarak tanı koyma zorunluluğu vardır. Hastaların her an kaybedilebilme olasılığı nedeniyle hızla ilk yardım ve acil yardım planı yapılmalıdır.
Hikayede hasta yakınları yabancı cisim aspirasyonuna uyar bilgi verebilirler. Hikaye çok önemlidir. Bazı hastalar günlerce zatürre, bronşit, alerji tanıları ile tedavi edilmiş olabilir. Aile yabancı cisim hikayesi veriyorsa, bulgular düşündürmese bile hasta bu yönden değerlendirilmelidir. Yabancı cisimlerden opak olanlar röntgen incelemesinde görülebilirler. Yemek borusunda yabancı cisim de solunum sıkıntısı yapabilir.
Aspire edilen yabancı cisim çıkarılmadığında çoğunlukla ölüme neden olur. Erken devrede ölmeyen çocuklarda zamanla zatürre, apse gibi geç komplikasyonlar ortaya çıkar.
Yabancı cisimlerden %25'inin öksürükle atıldığı gösterilmiştir. İlk yardımda hasta yan yatırılır ve sırtına vurulur. Bu sırada soluk verme olacağından cisim dışarı atılır. Cisim boğazda kalırsa elle çıkarılır. Küçük çocuklar ayak bileklerinden tutularak yukarı kaldırılırsa yabancı cisim dışarı sürüklenir. Baş aşağı vaziyet almış olan çocuğun sırtına basınç yapılması veya öksürmesi ile yabancı cisim dışarı atılır
Yabancı cisim yutakta ise işaret parmağı ile cisim alınabilir. Parmakla alınamayan durumda kişi karnından tutulur elle desteklenerek baş ve vücut öne doğru eğdirilir. Sırta vurma ile basınç yapılır. Yabancı cismin yerine ve cinsine göre hastanede müdahale edilmesi gerekebilir. Bronkoskopi ile solunum yolundan cisim çıkarılır
Buruna Yabancı Cisim Kaçması, Burunda Yabancı Cisim
Burunda yabancı cisim çocuklarda sık görülür. Burundan yabancı cismi çıkartmaya çalışmak veya geriye ittirmek tehlikelidir. Derin nefes alıp sümkürmesi istenilmelidir. Dışarıdan bastırmak burun içinde zedelenme, kanama yapabilir. Bu durumda etraftaki dokular şişer ve yabancı cisim daha çok oturur. Burun arka bölmesine kaçan cismin geriye ve trakeaya (nefes borusuna) kaçma ihtimali vardır. Hastanın hayatı tehlikeye girer. Pek çok çocukta aksırma ve sümkürme ile burundan yabancı cisim atılır. Burunda uzun süre kalan yabancı cisim iltihaplı, pis kokulu burun akıntısına yol açar.
Kulakta Yabancı Cisim, Kulak Yabancı Cisim
Dış kulak, kulak kepçesi ve kulak kanalından meydana gelir. Dışkulak yolu, yönleri dışarı doru kulak kıllarıyla kaplı olup, bu kanala pek çok yağ bezi salgısı açılır. Kıllar ve yağ bezi salgıları yabancı cisimlerin içeri girmesine engel olmaya çalışırlar. Ancak bazı durumlarda kum, taş, küçük taneli şeyler, hububat ve böcekler kaçabilmektedir. Bu yabancı cisimler zamanla kulak kanalını tıkayarak sağırlığa neden olabilir. Kulakta yabancı cismin çeşidine göre belirtiler değişir. Geçen zamana göre işitme kaybı, kulak akıntısı gözlenir. Böcek girmiş ise vızıltı, hareketli bir şeyin varlığı hissedilir. Hasta şiddetli ağrıdan şikayet edebilir.
Kulakta ilk yardım da kulağa kaçan cisme göre değişir. Erişkinde kulak, kulak kepçesi yukarı dışa, çocukta aşağı dışa doğru çekilerek cisim görülmeye çalışılır. Kesinlikle toka, firkete, iğne ile çıkartılmaya çalışılmamalıdır. Hububat gibi şişen maddelerde su, gliserin damlatılırsa şişer ve çıkartmak zor olur. Böcek kaçmasında yağ damlatılarak yüzen böceğin dışarı çıkması sağlanabilir. Sert cisim kaçmasında, dokunulmadan hekime ulaştırmak gerekir.
