Hiperaktivite ve Ogrenme Guclugu

Hiperaktivite ve Öğrenme Güçlüğü Tedavisi

Hiperaktif çocuklara çok sık eşlik ettiği için öğrenme güç­lüklerinin iyi anlaşılması ve iyi yönlendirilmesi özellikle önemlidir. Öğrenme insan aklının en önemli vasıflarından birisidir. Öğrenmeyen veya öğrenemeyen kişilerin hayatı­nın ne kadar problemli hale geleceğini kolaylıkla tahmin edebiliriz. Kişinin yeni deneyimler, bilgiler ve becerileri kazanması bilgi ve becerilerinin öğrenerek geliştirmesi hayatı kolaylaştırırken öğrenme yolunda yaşadığı zorluk­lar ise onu önemli yararlardan alıkoymaktadır. Öğrenme güçlüğü yani "learning disorder" dediğimiz bu problemde zekanın bazı alanlarında yaşanan aksaklıklar vardır. Çok farklı zeka fonksiyonları olduğunu biliyoruz bu zeka fonk­siyonlarından bazılarında kişinin kendi kapasitesini gös­terememesi öğrenme güçlüğüne yol açar. Bu tamamen nörogelişimsel farklılıktır. Nasıl ki her insanın kişiliği, karakteri, sesi, parmak izi, iris tabakası farklı olmakta aynı şekilde öğrenme yolları da farklılıklar arz etmektedir. Bazı kişiler sözel alanda çok iyi öğrenme becerisi ortaya koyarken bazıları motor veya performans becerilerinde güzel bir beceri ortaya koymaktadır. Öğrenme güçlükleri etkilenme şekline göre okuma güçlüğü, yazma güçlüğü, matematik güçlüğü gibi alanlarda olabilir. Örneğin bir çocuğun çok iyi resim becerisi, uzaysal mekansal yete­neği, el göz koordinasyonu olabilirken okuma veya yaz­ma alanında kendi zekasını ortaya koymakta zorlanabilir. Bu nedenle öğrenme güçlükleri özellikle okul becerisini olumsuz yönde etkileyebilir.

Belirtileri

Yavaş okuma, eksik okuma, okuma çalışmalarını sev­meme, okuduğunu anlamama, kelimlerin sonunu yanlış tamamlama gibi belirtiler okuma güçlüğünde sık bir şe­kilde görülürken, harf karıştırma, harfleri ezbere yaza-mama, hatırlamakta güçlük çekme, yazmayı sevmeme, bozuk yazı eksik yazma durumları da yazma güçlüğünün belirtisi olabilir. Aynı zamanda basit matematik işlemleri yapamama, formülleri ezberleyememe, çarpım tablosu­nu beklenmedik bir şekilde karıştırma durumları da ma­tematik güçlüğünde görülebilir.
Okul öncesi dönemde öğrenme alanlarında isteksizlik, basit kavramları öğrenememe, kelimelerin yerini karış­tırma, geç konuşma, dil becerilerinde eksiklikler, farklı öğrenme yolları kullanma, öğrenme esnasında çabuk sı­kılma gibi belirtiler olabilir.
Okul çağında temel bir belirti olmasa da derslere karşı isteksizlik, çalıştığı halde istediği verimi elde edememe, okuma ya da yazmada güçlükler, derslere karşı başarı­sızlık duygusu, özgüven eksikliği hatta duygusal değişik­liklere bile yol açabilmektedir.

Sebepleri

Öğrenme güçlüklerinde sinir sistemi gelişirken farklı bağlantıların olduğu, olması gereken bağlantıların ise olmadığı gibi görüşler öne sürülse de kesin bir sebebi ortaya konamamıştır. Ancak sol elini kullanan kişilerde, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olanlarda, anne ya da babasında bu türlü zorluklar olanlarda daha sık görülmektedir. Bu sebeple genetik etkenlerin önemi birçok çalışmada vurgulanmıştır. Ancak kesin bir sebebi tam olarak ortaya konamamıştır.

Ne sıklıkla bulunur

Okuma güçlüğü genel toplumda %U oranında bulunur. On binlerce çocuk ve gencin bu türlü bir zorluğu olduğu düşünülmektedir. Bu kişiler okuma faaliyetlerinde zorla­nırlar ve yaşa uygun okuma hızı gelişmez. Okuduklarını anlamakta da zorlanırlar. Ders başarısızlığı, öğrenme problemleri, okulu sevmeme, dersleri sevmeme ve duy-gusal-davranışsal problemlere yol açabilir. Bu kişilerin okuma güçlüğü tespit edilip eğitim çalışmaları ile des­teklenmez ise giderek zorluk artabilir. Yazma güçlüğü de % h oranında bulunur. Yapılan birçok araştırmada farklı sonuçlar bulunmasına rağmen ortalama bütün öğ­renme güçlükleri %4.-30 arasında görülmektedir. Hipe-raktif çocukların %30-70 kadarında, davranım bozukluğu olanların %30-4.0 kadarında öğrenme güçlüğü vardır. Bu kişilerin özellikle eğitim hayatı yıllar ilerledikçe büyük sorunlar oluşmaktadır.

Hiperaktivite Tedavi

Erken tespit ve müdahalenin çok önemli bir yeri vardır. Sinir sistemi maturasyonu olmadan yani tam olarak eri-şikin seviyesine gelmeden müdahale olursa başarı oranı artmaktadır. Tedavide özel eğitim çalışmaları uygulanır. Bu eğitim çalışmalarında öğrenme alanları desteklene­rek güçlükler giderilebilir. Ek olarak dikkat eksikliği var ise dikkat eksikliğini gideren ilaç tedavileri uygulanır. Tanı bir çocuk psikiyatristi tarafından konmalı ve tedavi bu kişi tarafından yönlendirilmelidir.

Son zamanlarda oluşturulmuş yapılandırılmış eğitim programı olan OGS (okumayı güçlendirme seti) okuma güçlüğünde önemli faydalar sağlamaktadır. Bu sistemde sembolik öğrenmede kullanılan harflerden başlayarak öğrenen kişinin hiç bir eksiğini bırakmadan sembollerin pekiştirilmesi ve etkin bir şekilde zihne yerleştirilmesine yardımcı olur. Bu sistemle geçmişte zayıf olarak öğrenip sınıf atlayan öğrenciler de dahil olmak üzere en temel noktadan bütün eksiklikler giderilmeye çalışılır. Sem­boller artık o kadar pekişir ki görsel algı, görsel dikkat ve ayrımlaştırma becerileri de artar. Bu sayede okuma esnasındaki teklemeler ve tutukluklar giderek azalır.

Yazma güçlüğüne yönelik olan eğitim programı YGS (el yazısını güçlendirme setidir) dir. Düzgün ve eksik­siz yazmak başarıda önemlidir. Birçok çocuk yazmayı sevmediği için ödev yapmamakta ve başarısı giderek düşmektedir. Doğru yazmak için farklı ve hedefe yönelik bir çalışma programı gerekir. El yazısını yazma ve oku­ma birçok öğrenciye karmaşık ve zor görünmektdir. Bu program ile el yazısı yazmak ve okumak oldukça kolay hale gelir. Özellikle harflerin çizme şekilleri, harflerin tanınması, doğru kelime, doğru cümle yazma farklı bir eğitim tarzı ile çalışılır.

Özel Öğrenme güçlükleri içinde yer alan yazma güçlüğü (disgrafi) kişinin düzgün yazamaması, yazmayı öğren­mekte güçlük çekmesi, yanlış yazması, yazarken çabuk yorulması gibi belirtiler gösterir. Sistemli ve birçok duyu sistemine hitap eden öğrenme programları bu kişiler­de faydalı olabilir. Bu programlar özellikle el kaslarının kuvvetlendirilmesi, harflerin tanıtılması, öğrenmenin pekiştirilmesi, yazmanın kolaylaştırılması ve yaşa uygun öğrenme becerilerinin kazanılması gibi faydalar sağla­maktadır.Eğer yazma güçlüğü zamanında müdahale edilmez ise okul ve eğitime karşı ciddi bir başarısızlık duygusu, en­gellenme hissi ve akademik özgüven eksikliği oluşabilir. Okumak kadar yazmak ta başarıda önemlidir. Kendisini yazılı bir şekilde ifade edemeyen kişilerde zamanla ders başarısızlığı derinleşmekte ve öğrenme düzeyi düşmek­tedir.

Hiperaktif Cocuklarda Aile Davranisi

Hiperaktif Çocukların Anne ve Babaları Nasıl Davranmalıdır

Tedavi konusunda en belirleyici noktalardan bir tanesi de anne ve babanın hiperaktif çocuğa yaklaşımı noktasında­dır. Bu yaklaşım uygun olduğu ve çocuğun hiperaktif ya­pısına ters düşmediği durumda tedavinin gücünü oldukça artırır. Aslına bakılırsa bütün anne babalar hekime veya bu konu ile ilgili bir uzmana başvurduklarında "çocuğu­muza nasıl davranabiliriz? Nasıl davranmamız uygun ve çocuğumuz için faydalı olur?" şeklinde sorular sormak­tadırlar, istikrarlı ve devam eden uygun davranış durumu çocuğun prognozunu yani hastalığın gidişatının olumlu olmasına katkıda bulunur.

Eşlik eden ek psikiyatrik sorunların olması anne baba tutumunu daha da önemli hale getirmektedir. Sorunla­rın artmaması için çocuğun tedavisini üstlenen uzmanlar tarafından anne ve babanın uygun bir şekilde yönlendi­rilmesi önemlidir. Bütün bunlardan dolayı çocuğa anne ve baba tarafından yapılan yönlendirmelerin ve davranış şekillerinin aşağıdaki gibi olması faydalı olacaktır.

a-Çocuğun özgüvenini zedelememek ve aradaki ilişkiyi bozmamak için anne ve babaların hiperaktif çocukları hakkında aşırı eleştiri, yargılama ve sürekli cezalandır­madan kaçınmaları gerekir. Genelde anne ve babalar için gerçekten çok zor olan bu çocukların bakımı ve eğitimi sürecinde bazı yorgunluk belirtileri oluşabilir. Bu belirti­ler çocuğun dikkat eksikliği ve hiperaktivite durumundan dolayı gösterdiği davranışlar görüldüğünde "yaramaz" "beceriksiz" gibi veya başka türlü yaklaşımlarda bulun­malarına sebep olabilir.

b-Hiperaktif çocukların aşırı hareketliliklerinden doğa bilecek ev kazaları veya başka türlü kazalara karşı uyanık olmaları gerekir. Özellikle okul çağı öncesi çocuklar için ev kazaları yönünden dikkatli olunmalıdır. Hareketlilikten dolayı devamlı kıpır kıpır olan çocuğun gözlemlenmesi ve bu konuda ev içinde takibi önemlidir. Aynı şekilde okul çağındaki ve daha büyük çocuklar için sokakta ve evin dışındaki kazalar açısından dikkatli olunmalıdır. Bu ko­nuda yolda yürürken ani olarak arabaların önüne fırlayan çocuklar, ağaca tırmanıp düşen çocuklara ve bunun gibi düşme, yaralanma olayları başına gelmiş hiperaktif ço­cuklara Taslamaktayız. Bu konularda çocuk ile konuşma ve uyarma, evde çocuklar için kazaya neden olabilecek eşyaların düzenlenmesi faydalı olur.

C-Okul öncesinden başlayarak hiperaktif çocuklar ile ko­nuşurken mutlaka göz teması kurarak konuşmalı ve ona bir şey anlattığımızda mümkün olduğu kadar uzun süreli bizi dinlemesini sağlamalıyız. Bu durum çocuğun dikkat süresini artıran ve bizim iletişimimizi kuvvetlendiren bir fayda sağlar.

d-Okul öncesinden başlamak kaydı ile hiperaktif çocuk­lar ile bire bir bazı eğitsel faaliyetleri yaparak onların mümkün olduğu kadar ince motor becerilerini artırmaya çalışmalıyız. Bu eğitsel faaliyetler arasında yaşına göre kesme, yapıştırma, boyama, çizme, oyun kurma vb faa­liyetleri sayabiliriz. Unutulmamalıdır ki hiperaktif çocuk­ların ince motor becerileri konusunda yapısal olarak bazı eksiklikleri olabilir. Bu türlü bire bir yapılan faaliyetlerin onun ince motor becerilerini artırma etkisi olduğu gibi dikkat süresini de artırıcı etkisi vardır. Yine ek olarak ço­cuğa belli bir meşguliyet sağlayarak onun daha az davra­nış problemleri göstermesine yardımcı olur.

e-Mümkün olduğu kadar anne ve babanın çocuk ile iyi bir ilişkisinin olması gerekir. Alınan kararların ve yapı­lacak görevlerin bu iyi ilişki zemininde halledilmesi fay­dalıdır. Aksi takdirde anne veya babadan biri ile kopan ilişki sonucu veya iyi olmayan diyalog zemininde çocuğun verilen komutları yapması ve görevlerini yerine getirmesi zorlaşır. Ayrıca çocukta kaygı durumunu artırarak onun daha fazla davranış problemleri göstermesine neden olur. Anne ve baba ile bozuk olan ilişki zemininde çocukta tedaviye uyumsuzluk artacak ek olarak başka psikiyatrik sorunların oluşması kolaylaşacaktır. Özellikle ergenlik döneminde bu ilişki zemini zaten hassas bir noktaya gelir. Eşlik eden hiperaktivite ve dikkat eksikliğine bağlı sorun­ların olması ergenlik döneminde hassas olan bu ilişkiyi daha da zora sokabilir. Karşı gelme bozukluklarının çok sık olduğu bu çocuklarda anne ve baba ile olan ilişkinin bozuk olması çocukların daha fazla anne ve babaya karşı gelmelerine neden olabilir.

f-Hiperaktif çocukların kuralları bozmalarına veya onla­rın çıkardığı sorunlarla başa çıkma aşamasında bu ço­cuklara tatlı sert muamele tavsiye etmekteyiz. Tatlı sert muameleden kastettiğimiz şey ne çok fazla hoşgörülü olarak çocuğun davranışlarının kontrolden çıkmasına ve davranış problemlerinin artmasına neden olmak ne de çok aşırı disiplinli olarak çocuğu kurallar ve yapılması gereken disiplin sınırları ile bunaltmaktır.

g-Çocuk ile ilgili anne veya babadan birinin koyduğu ku­ralları diğer ebeveynin bozması son derece sakıncalıdır. Bu durumda zaten hassas olan davranış tablosunun bo­zulmasına ve hiperaktif çocuğun bu davranış ve uygula­ma değişikliklerini kullanmasına sebep olabilir. Doktor tarafından önerilen davranış ödevlerinin bozulmaması ve bunların ısrarla uygulanması açısından da çocuklara karşı olan tutumların ebeveynler tarafından tutarlı ve bir­birini destekleyen tarzda olması önemlidir.

h-Hiperaktif çocuklar ders çalışırlarken anne ve baba­dan biri tarafından desteklenmesi önemlidir. Bire bir ders çalışma her zaman mümkün olmadığı ve çocuğun pasif konuma düşmesine sebep olması ihtimali vardır. Bun­dan dolayı bu türlü bire bir ders çalışma olduğu dönemde mümkün olduğu kadar çocuğun ön planda olmasını ve dikkatinin ders üzerinde uzun süre devam etmesini sağ­lamak önemlidir. Tek başlarına bırakıldığında hiperaktif çocuklar ders çalışma konusunda zorluk çıkarabilirler. Bu sebeple mümkün olduğu kadar dolaylı yardım edil­mesi, dersi anlama ve uzun süre başında kalma açısın­dan oldukça faydalı olur.

I-Anne ve babaların çocuğun ilaç kullanımı açısından durumunu ve ilaç alma saatlerini takip etmeleri ve bu konuda çocuğun kafasında olan soru işaretlerini ve aksa­yan noktaları düzenli olarak doktora iletmeleri faydalıdır. Anne ve babaların yardım aldıkları uzmana karşı gös­terdikleri güven duygusu ve üzerlerine düşen görevler konusunda hassas davranmaları çocuğun bu konuda te­daviye olan uyumunu artırır. Anne ve babanın muhtemel olarak tedavi ve dikkat eksikliği/hiperaktivite durumu ile ilgili soru işaretlerini çocuğun yanında yüksek sesle dile getirmemeleri önemlidir. Anne ve babadan tedavi konu­sunda biraz çekimserlik ve aksama gören çocuk hiperak-tif yapınında getirdiği sıkıntılar ile tedaviye olan uyumunu bozabilir.

j-Hiperaktif çocukların yaptıkları hatalara karşı anne ba­baların ani ve sabırsız tepkiler vermesi söz konusu olabi­lir. Hiperakivitenin genetik geçişli etkilerinin olmasından dolayı da çocuğa dönük bu tip davranış şekillerini sık sık görmekteyiz. Zaten anne ve babada bu konuda genetik yatkınlık olmasından dolayı ani davranışlarda, fevri re­aksiyonlarda bulunuyorsa bu çocukları açısından sıkıntılı bir durum oluşturabilir. Kendi tepkileri konusunda dik­katli olmaları gerekir. Bu' türlü aşırı ve sabırsız tepkile­rinden dolayı çocukları ile olan ilişkilerini bozma tehli­kesi vardır. Bu konuda ani reaksiyonlardan kaçınmaları ve ani tepkiler ile aradaki ilişkiyi bozmamaları önemlidir.

Dikkat Bozukluğu

k-Anne ve babanın çocuğa yönelik onun yapabileceği be­densel aktiviteler konusunda müsait zemin hazırlaması önemlidir. Hiperaktivite belirtilerinden dolayı evde çok aşırı sıkılan ve hareket kısıtlılığı olan bir ortamda uzun süre durmasından dolayı çocukta belli bir dönem sonra uyum problemlerinin arttığını görmekteyiz. Bedensel ak­tiviteler çocukların enerjilerini atabilecekleri zemin hazırlayarak onları rahatlatmaktadır. Buna bağlı olarak ço­cuklarda ev içinde veya diğer yapması gereken görevler konusunda daha fazla uyum sağlandığını görmekteyiz. Yalnız bu aktiviteler konusunda anne ve babanın çocuk ile ortak karar alması önemlidir. Ortak alınan kararı uygu­lamak konusunda gösterilen uyum anne ve babanın tek başına aldığı kararın uygulanması konusunda gösterilen uyumdan çok çok daha fazladır.

l-Uygun davranışların ödüllendirilmesi çok önemli bir davranış tedavisidir. Genelde hiperaktif çocuklar özgü­ven konusunda da sıkıntı çektikleri için bu ödüllendirme ve onaylama yeterli olduğu müddetçe hem daha az sorun çıkacak hem de çocuğun başarılarının artmasına zemin hazırlanacaktır.

m-Aynı şekilde uygun ödüllendirme gibi uygun cezalan­dırma da dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri göste­ren çocuklar için hayli önemli olmaktadır. Bu konuda is­tenmeyen davranışların yerleşmemesi için anne babalar çoğu zaman ya çok aşırı ya da çok hafif cezalandırmalar yapmaktadırlar. Bu durum çocukların olumsuz davranış­ları konusunda sıkıntıları artıracaktır. Çocuk eğitiminde ödülün daha fazla olması cezanın ise ona göre daha az olması gerekir. Sürekli ceza alan bir çocuğun iletişim pa-terninin bozulduğu, ilişkide karşılıklı olarak problemlerin arttığı bilinir. Cezanın amacına uygun ve çok kırıcı olma­ması gerekir. Verilecek cezalarında önceden bilinmesi çocuğun cezaya olan uyumunu artırır.

Dikkat Eksikliği Bozukluğu

n-Geleneksel aile yapısında babalar çocuk eğitimini an­nenin üzerine bırakma eğilimindedir. Anne ise ev işleri ve çocuk bakımından yorgun düşmüştür. Özellikle hipe­raktif çocukları olan anne ve babalar bu eğitimi birlikte götürmeli çocuk bakımı annenin üzerinde kalmamalıdır. Anne yorulacak ve bu konuda eşinden de yeterli desteği bulamaz ise birçok sıkıntı oluşabilir. Genelde çocuk psi­kiyatrisi kliniklerine çocukları annelerin getirip götürdü­ğünü görmekteyiz. Bu durum babaların çocukları ile ilgili bu sorumluluğu daha çok annelere verdiğini göstermektedir. Eğitimin sadece bir ebeveyn üzerine kalması son derece sakıncalı olmakla birlikte beraber bu eğitim ve yönlendirmenin üstlenilmesi gerekir.

O-Anne ve babanın ayrı ayrı her gün için hiperaktif ço­cuğa vakit ayırması gerekir. Bu birlikte geçirilen vakit çocuğun kendi özgüveninin artışına neden olduğu gibi ek olarak davranış yönlendirmesi ve çocuğun durumundan haberdar olunması açısından oldukça faydalı olmaktadır. Anne ve babalar özellikle uygun bir vakit olan akşam sa­atlerinde veya kendi belirleyecekleri günün herhangi bir saatinde çocukları ile birlikte konuşma, oynama, durum değerlendirmesi yapma gibi bir aktivite şekli belirleyebi­lirler. Bu durumda uzun vadede çocuğun davranışlarının yönlendirilmesi, sorunların zamanında fark edilmesi, aradaki ilişkinin iyi bir seviyede devam etmesi, çocuk ile arada güven ilişkisinin sağlanması, ortaya çıkan sorunla­rın çözümü açısından oldukça yararlı olmaktadır.

Burada hemen şunu belirtelim ki birlikte geçirilen zamanın süresinden daha fazla önemli olan durum geçirilen zamanın kalitesidir. Çocuğa ayrılan zaman ona değer verildiğinin, onun sevildiğinin, onun ile ilgilenildiğinin bir göstergesi olup çocukları oldukça rahatlatır. Sorunların bu türlü zaman ayrılması durumunda oldukça azaldığını görmekteyiz.

p-Anne ve babaların çocukları ile birlikte oldukları za­manlarda ona verdikleri görev ve komutların olabildi­ğince açık ve anlaşılır şekilde olması gerekir. Anne ve babalar dikkat eksikliğinden dolayı çocuklarının verilen komutları almamasından şikayet eder. Açık, anlaşılır ve yaşına uygun komutlar olduğunda komutları anlaması daha kolay olur.

r-Özelikle planlama, organize olma, muhakeme bece­rileri konusunda çocuğa yardımcı olunabilir. Unutma ve organizasyon
problemlerinin azalması için çocuğun bu becerileri ile ilgili eğitimciden yardım alınabilir. Mevcut olabilen aksaklıkları çok büyütmemek çocuğun bu zorlu­ğunun farkında olarak destekleyici yaklaşmak ama prob­lemin çözümü konusunda da önlem almak yararlıdır.

Cocuklarda Hiperaktivite

Çocuklarda Hiperaktivite

Öğretmenler Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklara Nasıl Davranmalıdır, Hiperaktivite Eğitim Ppt
Cocuklarda Bebeklerde Hiperaktivite

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukla­rın okulda yönlendirilmesi çok önemli olmaktadır. Eğer okulda öğretmen tarafından uygun bir yönlendirme olur­sa verilen ilacın ve uygulanan tedavinin etkinliği oldukça artmaktadır. Eğer okulda öğretmen tarafından uygun bir yönlendirme olmazsa tedavinin etkinliği azalmaktadır.

Tanı aşamasında öğretmenlerin gözlemleri çok değerli olup çocuğun okuldaki işlevselliği, derse katılımı, dik­katini devam ettirebilmesi, hareketliliği konusunda bilgi alınması gerekmektedir. Ek olarak anne babalar ve öğ­retmenler sınıf içerisinde nasıl bir tutum takınmalıyız? şeklinde sık olarak sorular sormaktadırlar. Elbette ki bütün çocuklara sınıf içerisinde uygun muamele gerek­mektedir ama özellikle hiperaktif çocuklar için bu durum daha fazla önemli olmaktadır. Öğretmenlerin sınıf içeri­sinde bu belirtilerin zararlı etkilerini en aza indirmek ve çocuğun derse katılımını ve anlamasını daha da artırmak için yapması gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz

a-Değerli öğretmenlerimizin dikkat eksikliği ve hiperakti­vite durumu düşündükleri çocukları mutlaka bir uzmana yönlendirerek bu konuda çocuğun ders başarısının düş­mesi ve uzun vadede karşılaşılacak sorunların önlenmesi açısından erken müdahaleyi sağlamaları önemlidir. b-Bazı ailelerimizin bu konuda yeterli bilgisinin olmama­sından ve çocuğun uzun vadede gösterdiği bu belirtileri sanki normal gelişimin bir parçası gibi algılamaları söz konusudur. Diğer çocuklar ile kıyaslama olmadığı için çocuklarının gösterdikleri bu belirtileri anne babalar far­kında olmayabilir. Öğretmenlerimiz bu konuda anne ve babayı bilgilendirerek durumun kontrol ve tanının net­leşmesi için bir uzmana yönlendirme konusunda ailelere tavsiyelerde bulunmalıdırlar.

C-Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri gösteren ço­cukların dikkatlerinin daha az dağılacağı sınıfın ön sıra­larına oturtmaları uygun olur

d-Hiperaktif çocukların özellikle arka sıralarda veya on­ların dikkatini daha kolay dağıtacak sınıfın yaramaz ve ders başarısı düşük öğrencilerin arasında kalmamaları sağlanmalıdır.

e-Hiperaktif çocukların dikkat eksikliği belirtilerinin ve sınıfa yönelik uyumlarının özellikle çocuğun seviyesinden çok ağır olan müfredat karşısında daha da ağırlaştığı bi­linmektedir. Çocukların zeka seviyesinden çok daha fazla ve ağır olan müfredatın çocukların genel olarak seviyesi­ne indirilmesi gerekmektedir.

f-Aynı şekilde zeka düzeyi çok yüksek olan çocukların müfredat olarak çok hafif olan sınıflarda eğitim yapması onların ders programını hafife alarak ve anlatılanlardan sıkılarak ders içerisinde dikkat dağınıklığı göstermeleri­ne neden olmaktadır. Öğretmenlerimizin bu konuda nor­malden çok zeki olan çocukların meşgul olabileceği ek görevler ve ödevler vererek durumu idare etmeleri uygun olacaktır.

g-Hiperaktif çocukları [eğer sınıfta birden fazla olan sa­yıda varsa ) bir arada oturtmak veya onları sınıfta ayrı bir yere izole etmeye çalışmak son derece sakıncalı bir du­rum olup mevcut sorunların artışına neden olmaktadır.
h-Hiperaktif çocukların ders başarısızlığından dolayı arkadaşları tarafından sınıf içersinde "tembel" "hay­laz" "yaramaz" gibi yakıştırmalarda bulunulması on­ların zaten sıkıntıda olan özgüvenleri açısından sorun olmaktadır. Böyle bir durum söz konusu olduğu zaman öğretmenler tarafından engellenmesi gerekir. Özellikle hiperaktif çocukların başarılı ve olumlu yönlerinin tespit edilerek arkadaşları arasında nazara verilmesi sağlana­bilir. Sınıf içi görevler verilmesi ve bu görevleri yaptığında ödüllendirilmesi sağlanabilir. Ek olarak sınıf içinde basit sorulardan başlayarak tahtaya kalkması bildiklerini ifade etmesi faydalı olur. Unutulmamlıdır ki olumlu yaklaşım onun özgüveni artırır davranış sorunlarını ve aldığı kötü rolü azaltır.

Bebeklerde Hiperaktivite

1—İlaç kullanan hiperaktif çocukların bazılarına doz ara­lığı olarak ilacın etkili olması için okul saatlerinde de ilaç verilmesi gerekmektedir. Çocuğun ilaç kullanması konu­sunda öğretmen tarafından aileye yardımcı olunması ge­rekir. Bu konuda çocuğun gösterebileceği aksaklıkların öğretmenleri tarafından hatırlatılarak önlenmesi uygun olur.

J-Hiperaktif çocuğun gösterdiği başarıların ödüllendiril­mesi önemlidir. Bu konuda öğretmenler hiperaktif çocu­ğun olumlu davranışlarını ödüllendirerek onun bu başa­rısını teşvik etmeleri gerekir. Olumlu davranışlar onay­landığı ve öğretmen tarafından tasdiklendiği hissettiril-diği zaman hiperaktif çocukların olumlu davranışlarının arttığını ve derse olan ilgilerinin arttığını görmekteyiz.

k-Bazı çocukların derslerde gösterdiği başarılar ve par­mak kaldırmalar öğretmen tarafından görmezlikten ge­lindiği zaman çocukların sınıf ve ders içerisindeki tutu­mu hareketlenme, dikkat çekme davranışları veya dersi dinlememe şeklinde olabilmektedir. 0 nedenden dolayı çocukların sürekli görmezlikten gelinmesi mevcut so­runları oldukça artırır.

l-Maalesef bazı öğretmenlerimiz hiperaktivite durumu­nu yanlış anlayarak bunu çok ağır bir hastalık olarak algı­lamakta, aileye ve çocuğa karşı karamsar tutum ve sözel yönlendirmelere girişmektedirler. Unutulmamalıdır ki dikkat eksikliği ve hiperatktivite durumu uygun tedavi ve yönlendirme yapılırsa hemen hemen diğer çocuklardan farkı olamayan bir duruma getirilebilir. Öğretmenlerin bu konuda yanlış yönlendirme durumuna girmemeleri ve olumsuz bakış açısından uzaklaşmaları uygun olacaktır.

Hiperaktivite Dağınıklığı

m-Öğretmenlerimiz dikkat eksikliği ve hiperaktivite du­rumu olan çocukların aileleri ile daha fazla irtibatta bulu­narak çocuğun
durumu konusunda aile ile sıkı bir görüş alışverişinde bulunmaları gerekir. Hatta bazı ilgili öğret­menlerin tedavi ekibinin bulunduğu yere kadar gelerek veya çocuğun durumunu yakından takip ederek aileye bu sorun hakkında yardımcı olmaya çalıştıklarını görmek­teyiz. Bu türlü durum aileler için inanılmaz psikososyal destek olmaktadır.

n-Hiperaktif çocukların sınıf yapıları mümkün olduğun­ca mevcudu az sayıda olmalıdır. Bu durum mevcut eğitim şartları açısından çok zor olmakla birlikte eğer imkan var ise bu türlü bir ayarlama onların davranış kontrolünü ve yönlendirmesini çok iyi bir şekilde yapmaktadır.

O-Disiplin ve kuralların çok aşırı olduğu, çocukların sı­nıf içerisinde çok gergin oldukları sınıf ortamı çocukların kaygı durumunu artırarak mevcut belirtilerin artışına ne­den olur. Tam tersi bir durum olarak da disiplin durumu çok gevşek olan sınıfların ve kurallar konusunda çok ta-vizkar olması çocukların kendilerini sınırlama ve kuralla­ra uyma konusunda gevşek olmasına neden olur.

p-Öğretmenlerin çocuğun yapısal olan bu durumunu, şımarıklık ve yaramazlık olarak değerlendirmemesi ge­rekir. Unutulmamalıdır ki dikkat eksikliği ve hiperaktivite durumu çocuğun yapısal bir özelliği olup çocuk ortaya koyduğu birçok belirtiyi bilerek değil dikkat eksikliği ve hiperaktivite durumundan oluşturmaktadır.
T-Dikkat eksikliği ve hiperaktivite durumu gösteren ço­cuğa sınıf içerisinde verilen yönergelerin olduğunca açık ve anlaşılabilir şekilde olması ve çocuk ite göz teması kurularak aktarılması çok önemlidir. Verilen yönerge ve komutları hem anlamayı hem de uygulamayı kolaylaştır­mak için bu durum gerekmektedir.

Hiperaktivite Bozuklukları

S-Dikkat eksikliği belirtilerinden dolayı çocuğun dağı­lan dikkatini derse toplamak oldukça zor olmaktadır. Bu dağılan dikkati toplamak için çocuğun dağılan dikkatini mümkün olduğunca derste tutmaya çalışmak çocuğun ders başarısında ve kullanılan ilacın etkinliğini artırma­da önemli olmaktadır. Çocukların dağılan dikkatini top­lamak için onlara sınıf içerisinde görevleri vermek veya ara sıra onların isminin geçmesi faydalı olmaktadır. Da­ğılan dikkati toplamak için onlara sınıf içerisinde vazife­ler vermek (tahtayı silmek gibi) oldukça faydalı olmakta ve dikkatin sık sık anlatılan ders üzerine odaklanmasına yardımcı olmaktadır.

t-Aşırı cezalandırma ile zaten zedelenmeye müsait olan özgüvenin zedelenmemesi önemlidir. Cezalandırma ko­nusunda taviz verilmemesi ancak aşırı cezalandırma ya­pılmaması önerilmekte ve bu çocuklara tatlı sert mua­mele uygulanması önerilmektedir.
U-Elbette ki kalabalık sınıf ortamlarında bütün çocuklar ile tek tek ilgilenmek zor olabilir. Ancak bu türlü bir belir­ti gösteren çocuk ile özellikle yoğun dikkat gerektiren iş yaptığı dönemlerde bire bir ilgilenme onun o görevi başa­rı ile yapmasına yardımcı olmaktadır. Bire bir ilgilenme durumu dikkat eksikliği gösteren çocuklar için motive edici ve dikkat eksikliği belirtilerini en aza indiren olumlu bir tesir yapmaktadır.

V-Hiperaktif çocukların bedensel aktiviteleri onları biraz daha rahatlatmakta ve sınıf içerisinde daha sakin durma­larına yardımcı olmaktadır. Bu konuda öğretmenlere de bedensel aktiviteye yönelik faaliyetleri çok fazla ihmal et­memeleri konusunda uyarmak isteriz.

y-Hiperaktif çocuklara bazı durumlarda okulda bir ön­yargı oluşmakta ve bu çocuklar neredeyse günah keçisi haline getirilmektedir. Okulda herhangi bir olay olduğun­da önyargılı bir şekilde hemen bu çocuklar suçlanmakta ve bazı durumlarda hiç suçu olmadığı veya olaya etkisi çok az olduğu halde hiperakif çocuklar suçlanmaktadır.

Bu türlü durumlar onların belirtilerinin daha şiddetli yan­sımasına sebep olmakta özellikle ilerleyen yıllar içerisin­de onların sorunlarını çok büyütmektedir.

Z-Hiperaktif çocuklardan çok aşırı derecede başarı beklentilerine girmek onları oldukça sıkıntılı hale getir­mektedir. Bu konuda belli bir beklentinin olması onları başarıya iteceği gibi çok aşın beklentilerin olması da on­ları kaygıya ve davranış problemlerinin artmasına neden olacaktır.