Doğum Kontrol Diyafram Korunma
Diyaframla korunma her ne kadar en parlak dönemini 50'li yıllarda yaşamış ve hormonla korunma yöntemlerinin geliştirilmesiyle unutulmaya yüz tutmuş olsa da, bu lastik başlık hiç de "eski hikâye" değildir. Birçok kadın hâlâ diyaframından vazgeçmiyor ve böylece görece güvenli bir korunma sağlıyor.
Diyaframın kullanılışı
Hazırlık: Diyaframı yalnızca sperm öldürücü bir ilaçla birlikte kullanın. Başlığın kubbeli kısmına bolca (bir çay kaşığı kadar) krem veya jel sürülür. Önceleri kenarına da sürülmesi tavsiye ediliyordu ama bu yerleştirmeyi zorlaştırıyor ve korunma güvenliğini artırmıyor.
Yerleştirme: Diyaframı cinsel ilişkiden en çok iki saat önce takabilirsiniz, ama daha erken olmasın, yoksa dölyolundaki salgılar spermisitli kremi sulandırıp etkisiz hale getirir. Diyaframın kenarını başparmak ve işaret parmağı arasında sıkıştırıp, vajinanın arka duvarı boyunca itebildiğiniz kadar içeri itin. Bunun için en rahat pozisyonu tampon yerleştirirken zaten biliyor olmalısınız, bilmiyorsanız oturmuş, çömelmiş ya da yatmış durumda da deneyebilirsiniz. Parmaklarınızı bırakınca diyafram açılır. Orta ve işaret parmağınızla diyaframı ön ucundan kasık kemiğinin arkasına doğru itin. Şimdi diyaframın doğru oturup oturmadığını yoklayabilirsiniz: Diyafram üzerinden rahim ağzına dokunabiliyorsanuz doğru oturmuş demektir. Cinsel birleşme sırasında siz ve partneriniz diyaframı hissetmeyeceksiniz.
Cinsel ilişkiden sonra diyafram en az sekiz saat dölyolunda kalmalıdır. Spermlerin hepsini öldürmek için spermisitli kremin bu zamana ihtiyacı vardır. Bu arada tekrar sevişmek isterseniz, yine krem sürmeniz (bu iş için özel aletler var) ve son birleşmeden sonra sekiz saat beklemeniz gerekecektir. Bu süre içinde dölyoluna su kaçıp kremi sulandırmaması için, dolu küvete girmeyin veya yüzmeye gitmeyin. Dölyolunda aşırı salgı birikmemesi ve kötü kokan akıntıya yol açmaması için, diyaframı 24 saatten fazla içerde tutmayın. Dölyolunda unutulan diyaframlar, son derece ender rastlanan bir komplikasyona, bakteriyel toksinlerin (zehir) yol açtığı ağır bir hastalık olan toksik şok sendromuna sebep olur.
Çıkarmak: Son cinsel birleşmeden sekiz saat sonra diyafram dölyolundan çıkarılmalıdır. Bunun için, işaret parmağınızla ön kenarın arka tarafından tutup dikkatle aşağıya doğru çekin. Tırnaklarınızı taktırmamaya özen gösterin. Diyafram prezervatif kadar ince değildir ama hassastır.
Bakım: Diyaframı sıcak sudan geçirip yumuşak bir bezle kurulayın. Normalde dezenfekte etmeniz gerekmez. Ama dölyolunda mantar ya da başka bir enfeksiyon söz konusuysa, diyaframı 15-20 dakika yüzde 70 izopropil alkolde (eczaneden alabilirsiniz) tutmalısınız.
Nişasta pudrasıyla (talk pudrasıyla değil!) pudralamak yararlı olur ve son nem kalıntılarını da alır. Diyaframı kutusunda saklayın. Belirli aralarla kontrol edip, çatlak ve gözenek oluşup oluşmadığını yoklayın. İyi bakım yapılırsa diyafram yıllarca dayanır. Ancak lateksın bir-iki yıl sonra rengi atar ve yıpranmış bir görünüm alır. Dikkat Dölyolu enfeksiyonu olduysa ve mantar enfeksiyonuna karşı, krem kullanıyorsanız, diyafram (ve prezervatif) ile korunmayın. Çünkü bu tür kremler çoğunlukla yağ bazında üretilmiştir ve latekse zarar verir.
Diyafram lateksten yapılma, kubbe biçimli yumuşak bir başlıktır ve cinsel ilişkiden önce dölyoluna yerleştirilir. Dölyatağının önünde koruyucu bir duvar gibi dursa da sıkı sıkıya kapatmaz. Diyaframın kenarına modeline göre esnek bir sarmal yay ya da düz metal yay yerleştirilmiştir ve bu, lastik başlığa esneklik ve aynı zamanda dayanıklılık kazandırır.
Dölyatağına yönelen spermlerin önünde mekanik bir engel oluştursa da, diyaframın yeterince güvenli koruma sağlaması için bir spermisit jelle birlikte kullanılması gerekir, bu konuda büyük yüzeyli bir taşıyıcı gibi işlev görür.
Doğru yerleştirilen diyafram, dölyolunun arka kubbesi ile kasık kemiğinin arkasındaki yuvanın arasına oturur. İyi oturması için, ölçüsünün doktor tarafından ayarlanması gerekir. Uygun büyüklük (çapı 60-95 mm arasında değişir; genellikle 70, 75 ya da 80 mm) rahim ağzı ile kasık kemiği arasındaki mesafe ölçülerek belirlenir ve ölçüm halkaları oturtularak sınanır. Doğum, kürtaj ya da ameliyat sonrasında ölçü değişebilir. O zaman yeniden ölçü almak gerekir.
Diyaframın doğru olarak kullanılışım, takılmasını, kontrol edilmesini ve çıkarılmasını da doktorunuz ya da danışma merkezindeki bir uzman size gösterecektir. Hap ya da spiralden diyaframa geçmeyi planlıyorsanız, bu yeni korunma aracına bir öğrenme süresi tanıyın, böylece ek korunma devam ederken diyaframı kullanmayı iyice öğrenmiş olursunuz.
Portio Başlığı ve Doğum Kontrolü
Portio başlığı dış görünüş bakımından diyaframın küçük kardeşidir, ancak işleyişi çok farklıdır. Diyafram dölyolu duvarlarına tutunur ve başta gelen işlevi spermisit jele taşıyıcılık yapmaktır, buna karşılık portio başlığı doğrudan rahim ağzına oturur ve oraya vantuz gibi tutunur. Bu nedenle ona oklüzif (kapatıcı) peser de denir. Portio başlığı diyaframa kıyasla daha sıkı bir mekanik bariyer oluştursa da gene yalnızca bir spermisitle birlikte kullanılması tavsiye edilir. Doktor mevcut iki model arasından sizin için uygun olanı seçip belirleyecektir:
Prentif model, kenarları çıkıntılı bir yüksüğü andırır. Doğrudan rahim ağzına vantuz gibi yapışır ve yalnızca rahim ağzı yüzeyi pürüzsüzse uygundur. En çok kullanılan
model budur.
Vimula modeli, geniş kenarlarıyla dölyolu duvarına tutunduğundan, rahim ağzı yüzeyi düzgün olmadığında da kullanılabilir.
FemCap, silikondan yapılma yeni tür bir portio başlığıdır, yumuşak kenarıyla rahim ağzına kolayca oturur. 22, 26 ve 30 cm çaplarda üç boy FemCap vardır. Biçim olarak deniz eri şapkasına benzer, kusursuz bir tasarımı vardır. Silikon malzemesi deyim yerindeyse sonsuza dek dayanıklıdır. Enfeksiyon durumunda FemCap suda kaynatılarak sterilize edilebilir.
Eskiden portio başlığını doktor takar ve ancak bir sonraki âdet öncesinde yine o çıkarırdı. Böyle sık sık doktora gitmeyi gerektirmesi yüzünden portio başlığı pek sevilmiyordu. Bugün kadınlar doktorları tarafından ayrıntılı bir biçimde bilgilendiriliyor ve doktora gitmeye gerek kalmadan başlığı kendileri takıp çıkarabiliyorlar.
Portio başlığının kullanışı
Portio başlığı da diyafram gibi kullanılır, kullanılışını doktorunuzdan mutlaka etraflıca öğrenin. Diyaframdan farklı olarak portio başlığı, rahim ağzına sıkıca yapışabilmesi için ilişkiden en az 30 dakika önce takılmalıdır.
Portio başlığı son sevişmeden ancak altı-sekiz saat sonra çıkarılabilir. Eski uygulamanın aksine, dölyolunda 24 saatten daha fazla kalmamalıdır.
Yan etkileri ve kontraendikasyonları
Portio başlığı âdet sırasında kullanılmamalıdır. Üreme organlarında iltihaplanma geçirmiş ya da halen enfeksiyonu olan kadınlar, başka korunma yöntemlerine başvurmalıdır. Portio başlığı rahim ağzına sıkıca oturduğu için, bazen orada berelenme ya da ezikler olur. Korunmada başarısız kalmasının en sık rastlanan nedeni cinsel ilişki sırasında başlığın kaymasıdır.
Femidom Nedir, Kadın prezervatifi
Prezervatif, AİDS gibi cinsel yoldan bulaşan hastalıklara karşı da büyük ölçüde koruma sağlayan tek araçtır. Kadınların çantasında epeydir yerini almış olmasına karşın, enfeksiyonların önlenmesi hâlâ (yeni) partnerin işbirliğine bağlıdır. Kadın prezervatifleri ise kadınlara partnerinden bağımsız olarak korunma ve güvenli seks yapma olanağı verir.
Femidom, yırtılmaya karşı son derece dayanıklı plastik bir madde olan poliüretandan yapılmış, yumuşak, hortumu andıran bir kılıftır ve ikinci bir deriymiş gibi dölyoluna yerleştirilir.
Büyüklüğünün doktor tarafından belirlenmesi şart değildir, 17 santimetrelik (erkek prezervatifi uzunluğunda) tek boy femidom her kadına uyar. Femidomun kapalı ucunda oynak, esnek bir iç halka vardır (65 mm çapında), prezervatif dölyoluna verilirken buna bastırılır ve halka femidomun ucunu bir diyafram gibi rahim ağzına sabitler. Açık ucu ise daha büyükçe bir halka döl-yolunun dışında tutar. Bu halka iç vulva dudaklarını tamamen, dış dudakları da kısmen sararak femidomun dölyoluna kaymasını önler.
Kadın prezervatif nasıl kullanılır?
Femidomun yerleştirilmesi: Femidomu üst (kapalı) ucundan tutun. İç halkayı sıkıştırın ve femidomu dölyoluna itebildiğiniz kadar itin. Bunun için size en rahat gelen pozisyonu bulun: Bir bacağınızı bir sandalyenin veya yatağın üzerine kaldırmış durumda, otururken ya da çömelmiş durumda. Tampon yerleştirmekten daha zor değildir. Prezervatifi parmağınızla bir kere daha itin, şimdi iç halkanın kasık kemiğinin arkasında olduğunu hissedebilirsiniz. Açık uçtaki halka dölyolunun dışında, vulva dudaklarının hemen önünde kalır. Prezervatif döndürülmemelidir. Dilerseniz femidomun içine bir kay-; ganlaştırıcı verebilirsiniz.
Femidom kullanımında terslik: Çok ender rastlansa da, bazen penisin femidomun yanından kayıp dölyoluna girdiği olur. Bu durumda erkek prezervatifiyle korunmadaki gibi yapılır: "Ertesi sabah hapı" bu tersliği sonuçsuz bırakır.
Kadın prezervatifinin çıkarılması: Cinsel birleşmeden sonra, henüz ayağa kalkmadan femidomu çekerek çıkarın. Bunun en kolay yolu, alt halkayı sağa ya da sola doğru bir devir çevirmek (böylece hortumu kapatmış olursunuz) ve vajinadan yavaşça çekip çıkarmaktır. Sonra da tuvalete değil, çöpe atın.
Femidom da bir kerelik kullanım içindir! Kadın Prezervatifleri
Kadın prezervatifi Avusturya'da ve İsviçre'de eczanelerde satılır, Almanya'da ise şimdilik eczanelerden ya da internet üzerinden sipariş etmeniz gerekiyor. Ne yazık ki pek ucuz değil: Bir tanesi 3 Euro kadar tutuyor.
Kadın prezervatifi Femidom adı altında (female condom'dan geliyor) şimdilik yalnızca ABD, İngiltere ve İsviçre'de satılıyor. Almanya'da uluslararası eczanelerden sipariş edilebilir. İnternet üzerinden de bazı şirketlere sipariş verilebilir.
Cinsel ilişki sırasında poliüretana özgü "hışırtı" ek kayganlaştırıcı kullanılarak önlenebilir.
Diğer mekanik bariyer yöntemlerinden farklı olarak femidom dölyolu derisini tümüyle kaplar ve böylelikle cinsel birleşme sırasında geçebilecek mikroplara karşı etkili bir korunma sağlar.