Gaz Nedenleri ve Gaz Sorunu

Gaz Sorunu ve Gaz Çıkarma Nedenleri

Hava yutma


Şişeden sıvı gıda emen bebeğin midesi yutma havasına bağlı olağa­nın 4-5 misli büyüyebilir [40]. Ancak, bebek boş biberonu veya parmağını emdi­ğinde hava yutmaz [ s], Sıvılarla, katı gıdalara oranla daha fazla hava (2-3 misli) yutulmaktadır [39]. Gazdan şikayetçi hastaların çoğu hava yuttuklarının farkında bile değildirler. Hava yutma genellikle sıkıntı belirtisidir ve hastanın stresli ortam­da oldukça belirtileri artar. Geğirmenin hava yutmaya bağlı olduğunu belirlemek için basit bir hile, dişlerin arasında kalem almaktır, dişler arasında birşey tutuldu­ğunda yutkunmak zordur ve hasta bu nesneyi ağzında tuttuğu sürece geğirmesi a-zalacaktır. Birçok hasta gazlılık için sodyum bikarbonat alır ve midede 500 cm3 karbondioksit oluşturan gazozlu içkileri çabucak içerler [54]. Bunlar geğirmeyi geçici olarak durdurur.

Bebeklerde gaz çıkarma

Fazla ve hızlı yeme, sakız çiğneme, ağızdan soluk alma, tahriş edici ağız lezyonu (örsentisi) varlığı, ortodontik şekil bozukluğu, iyi oturmamış ağız protezleri, fazla tükürük salgısı, kardia anomalileri (hiatus hernisi, kardia ülseri, neoplazi) diğer hava yutma nedenleridir.

Bağırsakta Mayalanma ve Kokuşma

Bağırsak organizmaları (anaerob ve aerob, maya ve küf bakterileri) gıdalarda mevcut tüm protein, aminoasit, yağ asitleri, şeker ve polisakkaridlerin çoğunu mayalanma ve kokuşmaya uğratırlar. Hazmedilmemiş gıda, bağırsak bakterilerine daha fazla ham madde sağlar ve bu da kalınbağırsak gazlarının artmasına neden olur. Bu du­rum özellikle, karbonhidrat ham maddelerinden karbondioksit ve hidrojen üreti­minde söz konusudur. Selülozun mayalanması da fazla miktarda yellenmeye neden olduğundan, hastalar fazla lifli gıdalar diyete konulduğunda çok rahatsız olurlar.

Bilinen bakteri şemasında, laktik asit, bütirik aside dönüşürken 10 gramlık kalıntı, 2 litre hidrojen ve karbondioksit üretebilir.

Diyet (Sıkı besi) ve mide gaz

Birçok gıdada hava vardır. Örneğin yumurta sufle, dondurma veya kabarık ekmek gibi gıdalar hazırlanırken içine hava ilave edilir. Çırpılmış krema veya yumurta akında 5-6 misli hava bulunur. Elma hacminin %25'i havadan oluşmuştur.

Diyetteki sindirilmeyen kalıntı karbonhidratlar önemli ölçüde gaz üretirler. Örne­ğin, lifli bitkisel maddelerden yoksun bir diyetteki 5 gramlık emilmeyen karbon­hidrat, vücut ısısında 975 mi karbondioksit, 375 mi metan, 200 mi hidrojen olmak üzere toplam \xh litre gaz üretebilir.

Diyetteki bazı maddelerin (fasulye, lahana, karnıbahar ve bazı meyve suları gibi için­de yüksek oranda sindirilmeyen karbondihrat veya lifli eleman bulunan sebzeler) fazla yellenmeye yol açtığı bilinmektedir. Temel diyet ile ortalama yellenme hacmi 17 ml/sa iken, kalorinin %30'u fasulye ile sağlanmış bir diyette bu hacim 4 katma, %50-60'ı fasulye ile sağlanmış bir diyette ise 10 katma çıktığı belirlenmiştir.

Bazı meyve ve meyve suları da gaz üretimini arttırır. Erik, elma, üzüm suları, kuru üzüm ve muzun hidrojen üretimini arttırdığı, portakal suyu ve kayısı kompostosu­nun arttırmadığı gösterilmiştir.
Gaz yapan gıdaların çoğu, yalnızca önemli miktarlarda sindirilmeyen karbonhid­ratlar içermezler; ilaveten hidrojen sülfür ve merkaptanlara indirgenen sülfür (kü­kürt) bileşikleri de bulunur. Oluşan sülfit, güçlü bir karbonik anhidraz inhibitörüdür (önletkenidir) ve bağırsaktan kana, karbondioksitin normal durumda­ki emilmesini azaltır.

Patolojik (Hastalıkla İlgili) Durumlar ve midede gaz sıkışması

Kötü sindirim (pankreas ve safra hastalıkları) ve kötü emilme sendroml arında (belirgi) genellikle fazla gaz üretildiği bildirilmiştir [57]. Klinik bulgular, bağırsak tıkanmasının yukarısında gaz birikmesinin hava yutmaya bağlı olduğunu göster­mektedir. İncebağırsağm yüksek seviyedeki tıkanmasında, burun-mide yolu emme ile tıkanmanın yukarısında fazla gaz birikmesi önlenmiş olur. Tıkanma daha aşağıda veya ;7ewm-körbağırsak kapağında ise tıkanma bölgesine gönderilen Müller-Abbott sondası tıkanmanın yukarısındaki gaz toplanmasını engeller. İnce-bağırsağm kapalı tam tıkanmasında çok az gaz bulunur ve deneyler göstermiştir ki, bağırsak bölütü tam olarak kapanmadan önce havası boşaltıhrsa hiç gaz gerekmez

Organik bağırsak tıkanmalarında bağırsak cidanndan salgılanan sıvı ve kimüs ile bağırsağın gerilmesi, bağırsak kültür ortamında mikrop çoğalması ve gazların geçiş bozukluğuna bağlı olarak gaz oluşur. Bağırsak felci (paralitik ileusda) ise oluşan ba­ğırsak atonisi nedeniyle gazların emilememesi fazla gaz birikiminden sorumludur.

Dolaşım bozukluğu ile gaz emilmesinin azalması, bağırsak cidarının kan dolaşımını azaltan arter bozuklukları (arterioskleroz), yerel ven dolaşım bozukluklarına {mezanter ven trombozu, porta hipertansiyonu, Budd-Chiari sendromu) veya genel ven dolaşım bozukluklarına (kalp yetmezliği, perikardit) bağlı olabilir. Bu hallerde ven dolaşımı güçtür ve bağırsak gazlarının emilmesi staz veya gaz ile kanm doymasına bağlı olarak kösteklenir.
Oluşan bağırsak gazlarının, vücut dışına atılmasındaki azalmaya bağlı gazlılık hali uzun kalınbağırsak (dolikokolon), bağırsak kangalının kendi üzerine devrilmesi, yapışıklığı veya bükülmesi sonucu gelişebilir.
Tedaviye bağlı gazlılık halleri arasında özellikle antibiyotik tedavisini dikkate al­malıdır. Antibiyotikler iki mekanizma ile gaz oluşturur:

1. Bağırsak biteyinin değiştirilmesi
2. Jejuno-ileo-kolik mukozanın tahrişi.