İlaç Şekilleri ve İlaç Çeşitleri
Ağızdan Verilen İlaç Şekilleri
Tablet: Toz şeklindeki ilaçların özel makinelerde sıkıştırılmaları ile elde edilen preparasyonlardır. Kolaylıkla ikiye bölünebilir. Aspirin gibi.
Draje: İçindeki öz madde acı olduğu için üzeri renkli ve bazen tatlandırılmış bir madde ile kapatılmıştır. Kayıcı olduğu için kolaylıkla yutulabilir. Vitamin drajeleri, optalidon gibi.
Kapsül: İç içe geçmiş jelatin yapıda iki silindir şeklindedir. Genellikle ince barsaklarda çözülür. Antibiotik kapsülleri gibi.
Kaşe (Güllaç): İç içe geçmiş nişasta yapısında iki kapakçıktan meydana gelmiştir. İçinde toz şeklinde öz maddesi vardır.
Kullanılan İlaç Çeşitleri
Pastil: Etkili maddesi sublingual yolla ve ağız mukozasında emilen ilaçlardır. Genellikle tablet yapısında hazırlanırlar.
Toz ilaçlar: Etkili maddesi toz haline getirilmiş bazen kaşıkla alınmak üzere kutularda, bazen belli miktarda ufak paketlere dağıtılarak hazırlanmış ilaçlardır
Granül: Etkili madde kristalleri birbirine yapışmış, irice taneler halinde şekil almış ve genellkle kaşıkla alınmak üzere hazırlanmış ilaçlardır.
Damla: Etkili maddesi çözelti veya süspansiyon şeklinde ufak hacimli şişelerde hazırlanmış ilaçlardır. Göz, burun, kulak damlaları gibi.
Şurup: Etkili maddesi suda veya alkolde çözülmüş, içerisine tatlandırıcı ve güzel koku veren maddeler eklenmiş sıvı ilaçlardır. Suda çözünenlere solüsyon, alkolde çözünenlere posiyon denir. Etkili maddesi çözünmeden asılı tanecikler halinde kalan ilaçlara süspansiyon denir. Şuruplar genellikle, şişelerin beraberinde verilen ölçekli kaşıklarla içilir. Öksürük ve antibiyotik şurupları gibi.
Parenteral Yolla Verilen ilaçlar Şekilleri
Ampul: Steril olarak hazırlanmış tek dozluk cam ampullerde korunan ilaçlardır. Novalgine ampul gibi.
Flakon: Tek veya birkaç dozluk ilacı ihtiua,j2den küçük şişelerdir. Örneğin; insülin ve aşı flakonları gibi. Bazı flakonlarda etkili madde toz halinde bulunur. Bunların içine serum fizolojik eklenerek sulandırılması gerekir. Kristalize penisilin flakonlarında olduğu gibi.
İntravenöz eriyikler: İzotonik, hipotonik ve hiper-tonik eriyiklerdir. Bunlar için uygulamada serum adı kullanılmaktadır. Tuzlu, glikozlu ve proteinli olanları vardır.
Lokal Yolla Verilen İlaç Şekilleri
Sıvı ilaçlar: Losyon veya süspansiyon şeklinde ilaçlardır. Losyonlar daha çok deri temizliğinde kullanılır.
Pomatlar: Tüp içinde ilaçlardır. Cilde, göze ve kulağa uygulanır.
Suposituar: Rektum veya vajinadan uygulanır. Mermi şeklinde alimünyum veya plastik ambalaj içindedir. Buzdolabının rafında saklanmalıdır. Örneğin, ateş düşürücü veya antiemetik supp. gibi.
Doğum Sonrası Kanama
Normalde doğumda 200 - 300 cc. kanama olur. Eğer kanama 500 cc'den fazla olursa doğum sonrası kanama denir. Erken veya geç kanama olarak 2 ye ayrılır:
Erken kanama:doğumdan sonraki ilk 24 saatten sonra 500 cc'den fazla kan kaybedilmesidir.
Geç kanama: 24 saatten sonra ve ilk 3 hafta içinde içinde görülen kanamalardır.
Nedenleri:
Uterus atonisi Doğum yolu yırtıkları Plasenta retansiyonu Kan pıhtılaşma bozuklukları
Atoni kanamaları
Normal doğumdan sonra uterus kontraksiyonları açık kalan damarları sıkıştırarak kanamayı önler. Kanamanın durmasına, damarlarda meydana gelen pıhtılaşmada yardım eder. Kontraksiyonlar nedeni ile uterus küçülür ve sertleşir.
Atoni Kanaması
Atonide kontraksiyonlar yetersiz olduğundan uterus yum, ak ve gevşektir. Damar uçlan açık kaldığmdan pıhtılaşma gelişmediği için kanama görülür buna atoni kanaması denir.
Dıştan yapılan karın muayenesi ile uterusun yumuşak olması ve vajinal kanamanın artması tanıya götüren bulgulardır. Uterus içinde plesenta parçası veya doğum yoluna ait yırtıklar yoksa, kan pıhtılaşması normal ise tam doğrudur.
Doğum Sonrası Kanama Ne Kadar Olur, Nedenleri
Uterusun aşırı gerginliği ( hidro amnios, çoğul gebelik, iri bebek)
Uterus kasının yorgunluğu ( hızlı doğum , uzun süren doğum )
Çok sayıda doğum yapma, annenin yaşlı olması
Primer ve sekonder ağrı zaafı
Doğum esnasında gereksiz zorlayıcı uygulamalar veya ağrı ilacı kullanılması
Doğumdan sonra gereksiz yapılan kreda manevrası
Dolu mesane (uterusa baskı yaparak uterusun kasılmasını önler)
Genel anestezi altında yapılan doğumlar
Uterus miyomlan veya malformasyonlan
Yapılması gerekenler:
En iyi tedavi koruyucu tedavidir. Bu nedenle gebelikte anemi önlenmeli, varsa tedavi edilmelidir. Kanamaya yatkın olanlar yalandan izlenmeli ve doğundan hastanede yaptırılmalıdır. Mesane doğum sırasında ve doğum sonrasında boş olmalıdır. Doğumdan sonra gereksiz müdahalelerden ve plasentanın erken çıkarılmasından kaçınılmalıdır. Doğumdan sonra uterotonik ilaçlar zamanında yapılmalıdır. Atoni gelişmişse yapılacak ilk iş kanamanın durması için uterusun kasılmasını sağlayarak kanamanın durdurulmasıdır.
Sık Karşılaşılan Boşaltım Hastalıkları
Kabızlık Nedir, Kabızlık İçin
Kabızlık gaitanın kalın barsak içinde yavaş hareket etmesidir. Daha çok inen kolonda büyük miktarda kuru ve sert bir gaita birikir. Kabızlığın en önemli nedeni normal defekasyon refleksi'nin inhibisyonu sonucu oluşan düzensiz barsak alışkanlıklarıdır. Birey çocukluk dönemlerinden itibaren sabahları kahvaltıdan sonra dışkılama yaparak düzenli barsak alışkanlıkları kazanırsa kabızlık çekmez. Kabızlığın en önemli nedeni diyetin az posalı, az sulu olması ve hareketsizliktir. Genellikle uzun süreli kabızlıkların önlenmesinde uygun beslenme ve beden hareketleri yararlıdır. Kabızlığa yatkın olan bireylere sabah kalkınca bir kaşık kayısı veya erik marmelatı ile bir su bardağı su veya ıhlamur içmeleri, 12-20 dakika beden hareketleri yapmaları önerilebilir. Günlük beslenmede meyve suları yerine meyve; beyaz ekmek yerine kepekli ekmek; nohut, mercimek, barbunya gibi bol posalı besinler yer almalıdır. Erik, armut, kayısı gibi meyveler barsak hareketlerini artıracağı için çiğ olarak yenmelidir.
İrritabl kolon sendromunda da barsak spazmı kabızlığa neden olur. Hastalar daha çok kramp şeklindeki karın ağrılarından şikayetçidirler. Gaitaları küçük ve serttir. Bireyde barsak hareketleri birkaç haftada bir oluyorsa ve devamlı kabızlıktan şikayetçi ise bu duruma megakolon veya Hirschsprung hastalığı adı verilir. Barsaklarda aşırı miktarda gaita birikir. Kolonun çapı çok genişler.
İshal Nedir, İshal Ateş Nedenleri
İshal kalın barsaklarda feçesin süratli hareketi sonucu oluşur. İshal gastrointestinal kanalın enterit adı verilen infeksiyonu sonucu oluştuğu gibi kalın barsağın aşırı parasempatik uyarılması sonucunda psikojenik ishal meydana gelebilir. Enterit virüsler veya bakteriler tarafından meydana gelen bir barsak enfeksiyonudur. Enfeksiyonun olduğu her yerde mukoza ileri derecede uyarılmış ve sekresyon miktarı çok artmıştır.
İshalde en önemli ilke, bireyin kaybettiği sıvı ve elektrolitleri en kısa zamanda yerine koymak olmalıdır. Psikolojik veya emosyonal adı verilen diyareler distal kolonun motilitesini ve müküs sekresyonunu uyaran parasempatik sistmin aşırı derecede stimülasyonu sonucu ortaya çıkar. İshal ülkemizde özellikle çocuk sağlığını olumsuz yönde etkileyen, ölümleri arttıran en önemli etmendir. İshal için en iyi besin yoğurttur. Yoğurt kaynamış su ve tuz eklenip ayran olarak içildiği gibi pirinç lapası ile karıştırılarak, üzerine pekmez dökülerek veya sade olarak yenebilir. Özellikle çocuklarda birkaç günlük ishal süresince besin depolarında önemli derecede azalma olur. Bu nedenle çocuk hiçbir şekilde aç bırakılmamalı, alabileceği uygun besinle beslenmelidir.
Ülseratif Kolit Hastalığı ve Tedavisi
Kalın barsak duvarının yaygın olarak ülserleştiği bir hastalıktır. Psikolojik diyare gibi sıklıkla sinir gerilimi durumları ile birlikte ortaya çıkar. Ülserli kolonun motilitesi çok artmıştır. Toksik megakolon, ülseratif kolitin en korkulan komplikasyonudur. Ateş, peritonit, distansiyon ve kanlı diyare görülür. Ülseratif kolitin en önemli geç komplikasyonu da, kolon kanseridir. Hastanın direkt karın grafisinde, transvers kolonun 8 cm'den daha genişlemiş olarak görülmesi direkt tanıyı koydurur. Tedavide öncelikle tıbbi tedavi yapılır. Hastanın beslenmesine dikkat edilir. Süt ve süt ürünleri yasaklanır. Fizik ve emosyonel istirahat şarttır. Hastalık sadece rektumdayken yakalanırsa tıbbi tedaviye iyi cevap alınabilir. Eğer hastanın genel durumu çok bozuk ise sadece ileostomi yapılır
