Hipertiroidism Nedir
Sık rastlanan bir hastalıktır ve kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülür.En çok görüldüğü yaşlar 20-40Tı yaşlardır.Hipertiroidism,tiroid bezinin çok fazla miktarda salgılanması ile ortaya çıkan hipermetabolik ve hiperaktif bir durumdur.Hipertiroidism,tiroid bezinin toksik adenomu,toksik nodülü ve kanseri sonusunda oluşabilir. a)Graves Hastalığı:Genellikle Graves hastalığı ile hastanın yaşamındaki duygusal stress arasında bir ilişki olduğu düşünülmüş olsa bile bu zayıf bir olasılıktır. Belirti ve bulguları,3 grupta toplanabilir:
Hipertiroidism
Tiroid bezi büyümesi
Egzoftalmus
Graves hastalığında tiroid hormonları fazla salgılandığı için kliniği miksödemin tam tersidir Hastalar sinirli ajite ve irritabldır. İştahlıdırlar fakat kilo kaybederler çünkü metabolizmaları hızlanmıştır. Sıcağa dayanıksızlık ve taşikardi görülür. Hastanın avuçiçleri terli,ıslak ve sıcaktır;derileri yumuşak,nemli;saçları düz ve yumuşaktır.
Bu hastaların çoğunda tiroid bezi tipik olarak normalin 3-4 katı büyümüştür.Egzoftalmusun nedeni tam olarak bilinmemektedir.Göz kürelerinin arkasındaki yağ dokusunda sıvı toplanması nedeniyle gözler ileri doğru fırlar ve bakışlar sabitlesin Göz kırpma sayısı azalmıştır.Bazı vakalar göz kapaklarını kapayamaz.Egzoftalmus tedavi edilmez ve uygun bakım verilmezse korneada ülserasyon,infeksiyon,bunun sonucunda görme kayıpları bile oluşabilir.
Komplikasyonları:
Kalp yetmezliği
Tiroid krizi
Egzoftalmus
Tedavi ve hemşirelik bakımı:Tedavide amaç fazla tiroid hormon salgısını önlemek,ötroidiyi sağlamak ve komplikasyonları önleyip tedavi etmektir.Graves hastalığında üç tedavi yöntemi uygulanmaktadır: a)Anti-tiroid ilaç tedavisi b)Radyoaktif iyot tedavisi c)Cerrahi tedavi Tedavi şekline hastanın yaşı,guatrın büyüklüğü ve tıbbi problemlerin olup olmaması göz önünde bulundurularak karar verilir.
a) Anti-tiroid İlaç Tedavisi: 18 yaşın altındaki hastalar ve hamilelere uygulanmaz.
İyot tedavisi:Cerrahiden önce,bezin vaskülarizasyonunu düzenlemek ve tiroid hormonunu bezde tutarak kana verilmesini engellemek amacıyla kullanılır.Tiroid hormonunun bezde depolanması tiroid krizini önlerse de bezde depolanan hormon tekrar kana geçerek tiroid krizine yol açabilir.Bu nedenle 10-14 günden fazla verilmemelidir.İyot tedavisi için genellikle satüre potasyum iodür(Kl)solüsyonu kullanılır.Doz günde 3-4 kez 5-10 damladır.Lugol solüsyonu da aynı amaçla kullanılabilir.
b) Radyoaktif İyot Tedavisi:1131 tedavisi kullanılır.Orta yaş ve yaşlı hastalarda tercih edilir.Ekonomik ve uuygulaması kolay bir yöntemdir.Hastane dışında da uygulanabilir.Hamilelerde kontrendikedir.Çocuklarda genellikle kullanılmaz.
c) Cerrahi Tedavi: Hastalara total ya da subtotal tiroidektomi yapılır.Graves'li hastalar hızlı metabolizma nedeniyle çabuk acıkırlar ve bu hastalarda geneidefrıegatif nitrojen dengesi vardır.Bu nedenle protein karbonhidrat ve minerallerce zengin diyet almalıdırlar.Peristaltizmi arttırıp diare yapan çay ve kahve bu hastalara verilmemelidir.Hasta hergün tartılıp kilo kaybı olup olmadığı izlenmelidir.Graves'li hastalara serin bir yer sağlanması önerilmelidir çünkü bu hastalarda sıcağa karşı tahammülsüzlük vardır.
Hipotiroidism Nedir
Hipometabolik ve hipoaktif bir durumdur.Kretenisin ve miksödem olmak üzere ikiye
ayrılır.
a)Kretenism,Fetal hayatta veya doğumdan hemen sonra tiroid hormon sentezinin eksikliğinde ortaya çıkar.Ana belirti,fizik ve mental gelişme geriliğidir.Semptomları fark edilir edilmez tiroid hormonları verilerek geri döndürülebilir.
b)Miksödem,erişkinlerde tiroid hormonlarının sentezindeki eksikliğe bağlı olarak gelişen problemdir.En sık 60 yaş civarında görülmektedir.Kadınlarda erkeklere oranla 5 kez daha sık görülür.
Belirti ve bulgular:Hipotiroidüi bir hasta soğuğa duyarlıdır.
Letarji,unutkanlık,depresyon,halsizlik ve apati görülebilir.Dil büyüktür,ses kalındır.Kadınlarda menstruasyon bozuklukları,erkeklerde libido kaybı vardır Tendon reflekslerinde yuvarlama olur.Hipotiroidili hasta saatlerce bir yerde oturup hiç kimse ile konuşmayabilir.Bu nedenle doktora mutlaka bir yakını ile beraber götürülmelidir.
Komplikasyonlan:Miksödem özellikle kalbi etkiler ve aterosklerotik kalp hastalıklarına neden olur.Hastada akut organik psikozlar özellikle paranoya ve delüzyonlar ortaya çıkabilir.
Tedavi ve hemşirelik bakımı:Miksödemin tedavisi tiroid hormon eksikliğim ve buna bağlı olarak gelişen tabloyu kalp ve damar bozukluklarını,dışarıdan tiroid hormon preparatları vererek düzeltmeyi içerir.Bu ilaçları hasta ömür boyu kullanır.Tiroid hormonu içeren ilaçlar hipotiroidiye bağlı olarak kalp komplikasyonu gelişen hastalara küçük dozlar halinde verilmelidir.Bu nedenle kalp komplikasyonu olan hastalara ilaç verilirken hastanın dispne,ortopne,göğüs ağrısı açısından izlenmesi gereklidir.Bu semptomlardan biri veya birkaçı görülürse durum hemen doktora bildirilmelidir .Hasta tiroid hormon tedavisine başladıktan sonra daha enerjik ve çevre ile ilgili olacaktır.Bu nedenle hastanın fizik ve mental aktivitesi kontrol edijjanelidir.
Tiroid Hastalıkları
Tiroid bezi boyunda, trakeanın önünde, tiroid ve krikoid kıkırdağınüstünde yer almıştır veikilobu vardır.Bu iki lobu isthmus adı verilen oluşum birleştirerek beze H görünümü verir.Mikroskobik olarak tiroid bezi,folikül adı verilen keseciklerden oluşmuştur.Tiroid bezi,hayatın devamıiçin mutlaka gerekli birorgan değildir fakat yoluğunda zihin ve beden çalışması yavaşlar, çocuklarda zeka geriliği ve cücelik oluşur.
Tiroid bezinden salgılanan hormonlar vücudun tüm metabolizma hızını etkiler
Bezin hormon yapabilmesi için iyoda gereksinimi vardır.Tiroid hormonlannırı yapılabilmesi için günde yaklaşık 100ugr iyotun alınması gereklidir. Günlük iyot alımı bu miktarın altına düştüğü zaman tiroid bezi hormon yapımında zorlanmaya başlar ve iyot eksikliğine bağlı guatrın gelişimi kolaylaşır. Tiroid bezinin ihtiyacı olan iyot, su ve besinlerle alınır.Bunun yanısıra vücutta tiroid hormonlanmn deiodinasyonu sonucu ortaya çıkan iyot da bir başka kaynaktır. İyot kana geçtikten sonra tiroid, böbrek, gastrointestinal sistem ve tükürük bezleri tarafından tutulur.Ancak gastrointestinal sisteme geçen iyot tekrar absorbe olur.Böylece kanda dolaşan iyotun iki organ tarafından tutulduğu anlaşılır.İyot böbrekler tarafından vücuttan uzaklaştırılır; tir o id tarafından tutulan iyot ise hormon sentezinde kullanılır.İyot,plazmadan tiroid hücresine aktif transportla geçer. (Tiroid Hastalıkları ppt)
Tiroid bezinin hormon salgılanması ön hipofizden salgılanan TSH(tiroid stimüle edici hormon) tarafından kontrol edilir.Tiroid hastalıkları ya tiroid bezinin büyümesinden ya da hormon yapımındaki bozukluktan kaynaklanmaktadır. Tiroid hastalıkları şöyle sınıflandırılabilir:
A)Tiroid Büyümeleri
Basit Guatr
Tiroiditler
Tiroid Tümörleri
B)Tiroid Hormonunun Yapısındaki Bozukluklar
Tiroid hormonunun az yapılması(Hipotiroidism)
Tiroid hormonunun fazla yapılması(Hipertiroidism)
A) Tiroid Büyümesi ve tiroid bezi hastalıkları
Basit Guatr
Tiroid bezinin hormon sentez edebilmek için iyoda ihtiyacı vardır. Eğer kişi diyetle yeterli iyot almazsa veya tiroid hormonu yapımı herhangi bir nedenle baskılanırsa tiroid bezi hormon eksikliğini kompanze etmek için büyür.Bezin büyümesinin nedeni hipofizden TSH sekresyonunun artmasıdır. Artan TSH'a yanıt olarak bez o kadar büyür ki boyundaki yapılan sıkıştırarak solunum ve yutma güçlüğüne neden olabilir.
Basit Guatrın iki şekli vardır: 1 .Endemik Guatr 2.Sporadik Guatr Endemik guatr,belli coğrafî bölgelerde tuz ve suda iyot azlığı nedeniyle görülür. Sporadik guatr »belli bir bölgeye özgü değildir.Başlıca nedenleri şunlardır: 1. Genetik defektlerin neden olduğu bozuk iyot metabolizması 2.Çok miktarda guatrojen hormon alınması 3. Guatroj en ilaçların alınması Belirti ve BulgulanBazen boyunda tipik bir kitle olarak görülür.Hasta aynı zamanda solunum güçlüğü duyabilir.Hasta coğrafi bölge olarak guatrın sık görüldüğü bir yerde oturuyor olabilir veya fazla miktarda guatrojen madde almış olabilir.Hipotiroidi bulgularının'gelişmesi enderdir çünkü tiroid bezi normal düzeyde hormon salgılayacak kadar büyümüştür. (tiroid fırtınası)
Tedavi ve Hemşire,Bakjmı:Tedavide amaç tiroid bezinin daha fazla büyümesini engellemek ve küçülmesini sağlamaktır.Eğer büyüme iyot eksikliğine bağlı ise iyit veya tiroid hormonu verilir.Tiroid preparatlan verilirken hasta tirotoksikoz yönünden izlenmelidir.
Tiroiditler ve tiroid bezinin çalışmaması
Tiroidin inflamasyonu demektir. Üç şekli vardır:
Akut süpüratif tiroidit,tiroid bezinin bakteriyal iltihabıdır.Uygun antibıotik ve cerrahi drenaj ile düzeltilebilir.
Subakut granülomatöz tiroidit,etkenin virüsler olduğuna inanılmaktadır. Viral veya streptokokal bir infeksiyonun ardından oluşur.Ateş,boyun ağrısı,halsizlik,iştahsızlık belirti ve bulgularıdır.Tiroid fonksiyonları olağandır.Bazen geçiciolarak hipo/hipertiroidi olabilir.Tedavide hafif vakalarda istirahat, sıvı, salisilat tedavisi uygulanır.
Kronik tiroidit,en sık görülen tiroidit şeklidir.Kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülür ve özellikle menapozda sık izlenmektedir. Semptomları,ağrısız büyüme,solunum güçlüğü ve disfajidir.Tedavi için hastalara tiroid hormonu verilerek hipertiroidi önlenir.Aynı zamanda TSH baskılanır. Enflamasyojcu önlemek için kortikostreoidler verilir.Zorunlu olmdıkça cerrahiye başvurulmaz.
Tiroid tümörleri ve tiroid anatomisi
Tiroidin benign adenomlan ve tümörleri tiroid bezinde büyümeye yol açarlar.Tiroidin malign tümörleri ise daha çok 40-60 yaş arasındaki kişilerde görülür.Kadınlarda daha sık izlenir.Baş ve boyuna yüksek dozda radyasyon uygulanmış kişilerde gelişme sıklığı daha fazladır.
Tiroid kanserlerinin majör belirtisi,tiroid bezinde ağrısız ve sert bir kitle, ortaya çıkmasıdır.Nodül hızla büyür.Hastalık,solunum güçlüğü ve disfajiye neden olur.Tedavisi genelde cerrahidir.
