Isıtma
Isıtma Araçları
Isıtma araçlarını iki guruba ayırabiliriz.
1) Mahalli Isıtma Sistemleri
Evlerimizde, odalarımızda kullandığımız sobalar, bu sisteme dahildir. Bu sistemde, odun ve kömür sobası, gaz sobası, elektrik sobası gibi aletler bulunur. Mahalli ısıtma sistemlerinde her odayı ısıtmak için ayrı ayrı ısıtma aracı kullanılması gerekmektedir. Bu sebeple merkezi ısıtma sistemleri tercih edilir.
2) Merkezi Isıtma Sistemleri
Merkezi ısıtma istemlerini; kat kaloriferi, sıcak kaloriferler, su baharlı kaloriferler ve sıcak havalı kaloriferler diye gruplara ayırabiliriz. Kat kaloriferinin çalışma prensipleri diğer sistemlerin aynıdır. Sıcak Sulu Kaloriferler: Merkezi bir kazanda ısıtılan su, borular vasıtasıyla dairelere, oradan da radyatöre gelir. Radyatörler de odaları ısıtır.
Su Buharlı Kaloriferler: Merkezi bir kazanda su buhar haline getirilir. Buhar, dairelere verilir ve radyatörler vasıtasıyla odalar ısıtılır. Bu sistemde radyatörler, basınca dayanacak şekilde çelik dökümden yapılmalıdır.
Sıcak Havalı Kaloriferler: Sıcak hava ile çalışan bir sistemdir.
Yakıt ve Yakacaklar
Isı enerjisi elde etmek için kullanılan maddelere yakıt veya yakacaklar diyoruz.
Isı enerjisi elde ederken insan sağlığına zarar verilmemelidir.
Yakacakları tabii (doğal) yakacaklar ve suni (yapay) yakacaklar diye iki gruba ayırabiliriz. Bunlarda kendi aralarında görünüşlerine göre kâtı, sıvı ve gaz diye üçe ayrılırlar.
1)Tabii (Doğal)Yakacaklar:
Katı Yakacaklar: Odun, turba, antrasit, linyit ve taş kömürü vb. -Sıva Yakacaklar: Petrol
2) Suni (Yapay) Yakacaklar
Katı Yakacaklar: Odun kömürü, kok, briket,
Sıvı Yakacaklar: Benzin, gazyağı, mazot fueloil, ispirto, benzen
Elektrik Tesisatları
a) Elektrik Enerjisi
İş yapabilme gücüne enerji denir. Elektriğin evlerimizdeki çeşitli aletleri çalıştırdığını düşünürsek, bir işi yapabilme gücü var demektir. Biz elektriğin bu gücüne elektrik enerjisi diyoruz. Elektrik enerjisi; iş yerlerindeki endüstri makinelerinde, evlerimizde aydınlatmada, evleri ve işyerlerindeki ısıtma faaliyetlerinde, ulaşımda, haberleşmede, metal ve bileşiklerini elde etmede kullanılır.
b) Evlerde Kullanılan Elektrik Enerjisi ve Elektrikli Ev Aletleri
Elektrik enerjisinin; zaman kazandırılması, verimi yükseltmesi, diğer enerjilerden ucuz olması, kullanışlı ve temiz olması, insanlara büyük bir rahatlık kazandırmıştır. Elektrik enerjisi ile çalışan aletlerin sayısı bir hayli fazladır. Biz burada sadece evlerimizde çok kullanılan aletlerden söz edeceğiz.
l)Televizyon
2)Teyp
3)Buzdolabı
4)Elektrik süpürgesi
5)Radyo
6)Video
7)Elektrik ısıtıcıları (Elektrik ocağı, elektrik fırını, tost makineleri vb.)
8)Ütü
9)Tıraş Makinesi
10)Mikser
11)Bilgisayar
Evlerimizde kullandığımız bu elektrik aletlerden buzdolabı, çamaşır makinesi, mikser, elektik ısıtıcıları gibi makinelerde mutlaka elektrik kazaları meydana gelebilir.
Elektrik enerjisi, evlerin servis girişine getirilir. Burada "Kofre" vardır. Kofreden sonra, akım ve enerji miktarını ölçen bir ölçü aletinden (sayaç) geçirilir ve dağıtım kutusuna gelir. Buradan evin çeşitli yerlerinde çeşitli devrelere ayrılır. Ayrıca burada kısa devre anında cereyanı kesecek olan sigortalar bulunur.
Elektrik akımında yüksek gerilim tehlikesi olduğundan, gerilimi düşürmek için transformatörler kullanılır. Evlerde kullanılan koruyucu cihazlar, ya normal sigortalar veya kısa devre giderildikten sonra düğmesine basılmak suretiyle devresini tamamlayan otomatik sigortalardır.
c) Sigortalar
Sigortalar, elektrik tesisatının çalışmalarında alıcıların ve insanların emniyetini sağlamak için yapılırlar. Sigortalar fazla akım geldiğinde ergiyerek devreyi keserler.
Sigortalar aşağıdaki durumlarda devreyi keser:
1) Devreye fazla akım geldiğinde (Ütü elektrik makinesi, çamaşır makinesi gibi aletlerin hepsinin aynı devrede ve aynı anda çalıştığında,)
2) Kısa devre meydana geldiğinde (Tesisat telinin zamanla ısınarak izolelerin bozulması, fişi prize sokarken veya çıkarırken olabilir.)
Sigortalar, normal sigortalar ve otomatik sigortalar diye iki gruba ayrılırlar. Emniyet bakımından otomatik sigortalar tercih edilir.
d) Topraklama ve Sıfırlamanın Önemi
Topraklama ve sıfırlama, elektrik çarpmasına karşı alınan tedbirlerden iki tanesidir. Elektrik enerjisinin insan vücuduna yaptığı etkiye elektrik çarpması diyoruz.
1)Topraklama Nedir
Elektrikle çalışan alet ve araçlarda elektrik devreleri izolasyonlu durumdadır. Fakat zamanla alternatif akımın faz kablosu kaçak yapabilir. Bu durumda alet ve aracın madeni kasımlarına akım geçebilir. Bu tehlikeye karşı tedbir almak için elektrikle çalışan aletlerin madeni levhaya bağlanır. Biz bu işleme topraklama diyoruz. Topraklama yapmak için topraklı fış ve topraklı priz kullanılır. Topraklı prizde üç tane uç vardır. Bunlardan biri toprak iletkenine, diğeri faza, üçüncüsü ise nötr iletkenine bağlanır.
2) Sıfırlama
Nötr hattı, topraklanan üç fazlı tesislerde yapılır. Fazlardan biri zamanla ve arıza sonucu motorun gövdesine temas edebilir. Bu tehlikeyi önlemek için korunması istenilen makine tesisinin topraklanmış nötr iletkenine bağlanması halinde sıfırlama yapılmış olur. Sıfırlama yapılınca makinede çalışan insanlar korunmuş olur. Çünkü kaçak akım nötr iletken devresini tamamlar ve sigorta akar. Böylece tehlike önlenmiş olur.
Havalandırma Tesisatı
Konutlarda güvenliği tehdit edici unsurlardan biri de fena kokular, yüksek sıcaklık aşırı nemden meydana gelen sağlığa uygun olmayan hava şartlarıdır.
Fena kokular, canlıların terlemeleri, sigara dumanları, fabrikalardan ve bacalardan çıkan gazlar, elbiselerden yayılan kokular, kullanılan malzemenin kendi özelliklerinden kaynaklanan kokulardan meydana gelir.
Yüksek Sıcaklık;
1) Canlıların solunumunu arttırır.
2) Fena kokuların hızlı bir şekilde yayılmasını sağlar.
3) Terlemeyi arttırır.
4) Havanın çabuk kirlenmesine neden olur.
Aşırı nem ise;
1) İnsan vücudunun devamlı ısı ve su buharı vermesine sebep olur.
2) İnsan vücudunun konvaksiyon ve terleme ile attığı ısı miktarının azalmasını sağlar.
3) Solunum sıkışmasına ve havanın çabuk kirlenmesine sebep olur. Havalandırma insan sağlığını korumak ve insanların rahat çalışmalarını sağlamak amacıyla yapılır.
Havalandırma sistemleri; tabii havalandırma, suni havalandırma ve sıhhi tesisatlarda yapılan havalandırma diye üçe ayrılır.
1) Tabii (Doğal) Havalandırma Sistemleri
Bu sistemde, havalandırma, kapı, pencere, duman ve havalandırma bacası vasıtasıyla yapılır.
2) Suni (Yapay)Havalandırma Sistemleri
Bu sistemde, havalandırma vantilatör, aspiratör vb. araçlarla olur. Genellikle mutfak, banyo, wc gibi fazla koku olan yerlerde yapılır. Kirli hava, vantilatörlerle dışarı atılır.. Temiz hava, kapı ve pençelerden içeri girer. Mutfak aspiratörleri buna misal olarak gösterilebilir.
3) Sıhhi Tesisatlarda Yapılan Havalandırma
Sıhhi tesisat sistemi içerisinde açık hava basıncını sabit tutan, sifonda su kaybını, geciken su akışını ve malzemenin eskimesini önleyen, pis ve kirli su tesisatının bir kısmı olan boru ağına havalandırma boruları denir.
Havalandırma Kolonu: Pis su kolonunun, en üst kattaki uç malzeme bağladıktan sonra, çatı üzerine kadar çıkan kısmına havalandırma kolonu denir.
Ana Havalık: Havalandırma boru ağını, müstakil ve grup halinde uç malzemelerinden gelen havalıkların bağlandığı kısma ana havalık denir.
Tekli Havalık: Flavalandırma boru ağının, tek sifonlu havalandırma kısmanı tekli havalık denir.
Birleşik Havalık: Havalandırma boru ağının, aynı pis su istavrozuna bağlı iki uç malzemesi sifonunu havalandıran kısmına birleşik havalık denir.
