Çocuklarda ve Bebeklerde Besin Alerjisi
Besin alerjileri büyüklerde yüzde 1 oranında ortaya çıkarken, çocuklar bu kadar şanslı değildir. Çocukların yüzde 3'e varan bölümünde besinlere bağlı gerçek alerjik tepkiler görülebilir. Bu durum çocuklardaki bağışıklık ve sindirim sistemlerinin tam oturmamış olmasına bağlanabilir. Birçok çocukta özellikle süte ve soya ürünlerine karşı alerjiler gelişir. Kabuklu deniz ürünleri, balık ve yerfıstığına karşı alerjilerin ise çocukluk dönemiyle sınırlı kalması daha yüksek bir olasılıktır.
Besine alerjik tepkilerin belirtileri çocuklarda ve büyüklerde genellikle aynıdır. Ama bebeklerde bunların yerine kolik (akut karın ağrısı) gelişebilir ya da kanlı dışkı görülebilir. Yeni doğanların alerjik tepkileri inek sütüne ve erken dönemde soyaya karşıdır. Soruna tam olarak neyin yol açtığını söylemek zor olduğundan, bu tepkileri hemen çocuk uzmanına bildirmeniz büyük önem taşır.
Sorunun temelinde inek sütü yatıyorsa, önünüzde birkaç seçenek vardır. Anneler memeden beslemeyi ya da soya bazlı bir mama kullanmayı deneyebilirler. Soyadan kuşkulanılıyorsa, hekiminiz başka mamalar önerebilir. Şeker ve amino asitlerden yapılan bu tür özel mamalar ender olarak alerjik tepkilere yol açar.
Anne sütüyle beslenmenin yaşamın sonraki evrelerinde besin alerjilerini önleyeceğini söylemek için yeterli kanıt yoktur. Ama çocuğunuz yalnız anne sütüyle beslenirse, yaşamın hiç olmazsa ilk aylarında süt, soya ve diğer besinlere bağlı alerji riskinin önüne geçilmiş olur. Bunun tek istisnası vardır: Güçlü besin alerjisi olan bazı çocuklarda, sorunlu besinleri yiyen annenin sütüne karşı da bir tepki gelişebilir. Bu durumda hekiminiz bebeği emzirdiğiniz sürece kuşkulu yiyeceklerden uzak durmanızı isteyecektir.
Hamilelik sırasında bazı besinlerden uzak durmanın bebeklerde alerjileri önleyeceğini gösterir bir kanıt yoktur. Bu nedenle hamileyken süt ve diğer besinlere karşı sakınımlı davranmayın. Sizin ve bebeğinizin tam ve dengeli beslenmesi gerekir. Bu besinlerin bir sorun yaratma olasılığı çok düşüktür.
Okulda Alerji Güvenliği
Böcek sokmasına ya da besin alerjisine bağlı ölüm vakaları hiç de küçümsenmeyecek bir düzeydedir. Çocuğunuz alerjiliyse yaşamını tehlikeye düşürecek bir durumla karşılaşabilir. Diyelim ki acil bir durumda ne yapılacağını biliyorsunuz. Peki, sizin olmadığınız yerde ne olacak? Çocuk okuldayken ne olacak?
Çocuğunuzun gittiği okulu böylesi bir duruma hazırlayacak bazı öneriler şöyle sıralanabilir:
Okul idaresinin kullanabilmesi için hekim tarafından uygun bir tedavi protokolü hazırlanmalıdır.
Alerjili çocuğun ailesi her yıl okul açılmadan önce bu durumu idareye bildirmelidir. Çocuk besin ya da böcek sokmasına bağlı anafilaksi riski altındaysa, okul idaresinin beklenmedik bir alerjik tepkiyle ortaya çıkabilecek yaşamı tehdit edici olası gelişmeye karşı hazır olması büyük önem taşır.
Çocuğun tanıtım kartında adı, fotoğrafı, özgül alerjisi (örneğin yerfıstığı ya da arı sokması), tepkilerin uyarıcı belirtileri ve uygun acil tedavi yolu yer almalıdır. Bütün ilgililerin bu bilgilere kolayca ulaşması sağlanmalıdır.
Okul idaresi çocuğu alerji yaratacak olası durumlardan uzak tutmaya çalışırken, çocuğun okul yaşamını olabildiğince normal bir biçimde sürdürmesine de yardımcı olmalıdır.
Bütün okul görevlilerinin, çocuğun adrenalinle tedavi edilmesini gerektirebilecek alerjilerini bilmesi sağlanmalıdır. Hekim bir öğrenci için otomatik enjektörlü adrenalin reçetesi yazmışsa, okul idaresi bu duruma karşı hazırlıklı olmalı ve acil durumda malzemeyi nereden bulabileceğini bilmelidir. Otomatik enjektör paketinin üstünde ilgili çocuğun adı ve sınıf numarası açık biçimde yazılmalıdır. Bu tür kitlerin son kullanma tarihleri düzenli biçimde kontrol edilmelidir.
İdare, yemek servisi yapılan okullarda alerjili çocuğun yiyeceği besinlerin içeriğini belirlemelidir.
Özellikle üç yaşından küçük çocukların kullandığı bütün yüzeyler (masalar, oyuncaklar, abaküsler, tabaklar) özenle yıkanıp temizlenmelidir. Emekleme çağındaki çocuğun ağzına götüreceği eser miktardaki bir alerjen bile alerjik tepkiyi başlatabilir.
Ders kapsamında kullanılması gereken besinler, ilgili çocuğun alerji göstermeyeceği türden olmalıdır.
Okul çevresindeki bütün böcek yuvaları yok edilmelidir.
Çöpler üstü sıkıca kapatılan yerlerde saklanmalıdır.
Alerjili öğrencilerin ve görevlilerin böcek sokmasının görülebileceği mevsimde yemeklerini okul içinde yemeleri sağlanmalıdır.
Anafilaktik Şok Belirtileri
Anafilaksi bütün alerjik tepkiler içinde en tehlikeli olanıdır. Hemen tedavi edilmezse, ciddi komplikasyonlara ve hatta ölüme yol açabilir. Besinler, arı sokmaları ve ilaçlar gibi her alerjen anafilaksi tepkisini tetikleyebilir. Tipik anafilaksi belirtileri şunlardır:
Dudaklarda, dilde, boğazda, el ya da ayaklarda genellikle kaşıntılı şişme
Ağızda ve yüzde karıncalanma hissi
Soluma güçlüğü, nefes darlığı, öksürme, hışıltılı soluma ve/veya ses kısıklığı
Burun tıkanıklığı—genellikle hapşırma ve kaşıntıyla birlikte
Göğüs ağrısı ya da sıkışması
Ses değişikliği ya da yutkunma zorluğu
Sıcaklık hissi ya da yüzde ve genel olarak deride kızarma (bazen döküntüyle birlikte), şişme ve şiddetli kaşıntı (arı sokması vakalarında bu belirtiler arının sokma yerinden uzak bölgelerde ortaya çıkabilir)
Kan basıncının düşmesine bağlı olarak baş dönmesi ve hatta bilinç kaybı
Bulantı, kusma, ishal ya da mide krampları
Bunaltı ya da panik hissi (yaklaşan felaket hissi)
Bu belirtilerden biri ortaya çıkmışsa, hekiminize ya da bir acil servise hemen başvurun. Belirtileri hafifletmek için büyük olasılıkla adrenalin iğnesi yapılması gerekecektir.
