Tibia Plato Kiriklari Tedavisi

Tibia Plato Kırıkları Tedavisi

Tibia plato kırıklarının tedavisi, dize binen yükün fazla olması,dizdeki hareket açıklığının önemi ve eklem içi kırıklar olması nedeni ile büyük önem taşımaktadır. Hem konservatif, hem de cerrahi tedavide amaç, eklem yüzeyinde basamaklanmanın olmadığı, acılanmaya ve instabiliteye neden olmamış tam ve güvenli bir kaynamanın olduğu, maksimum hareket açıklığının korunduğu, ağrısız bir diz eklemi elde etmektir.

Rockwood'a göre tibia plato kırıklarının tedavi prensiplerini şöyle sıralayabiliriz:

1- Eklem instabilitesiyle sonuçlanan eklem içi bir kırık, açık redüksiyon internal fiksasyon gerektirir.

2- Mutlak eklem uyumu sadece açık redüksiyon ile sağlanabilir.

3- Eklem parçalarının anatomik redüksiyonu ve stabil redüksiyonu, eklem kıkırdağının rejenerasyonu için gereklidir.

4- Eğer açık redüksiyon internal fiksasyon endike ise ve hastanın yaşı, yaralanma durumu, yaralanma faktörleri gibi nedenlerle bu mümkün değilse kırık, iskelet fraksiyonu ve erken hareket ile tedavi edilmelidir.

Yumusak Doku Lezyonlari

Yumuşak Doku Lezyonları

Tibia plato kırıklarının tanı ve tedavisinde MR, artroskopi gibi güncel yaklaşımların kullanılmasıyla birlikte eşlik eden ek yumuşak doku lezyonlarının 2/3 oranına kadar yükseldiği görülmüştür (50). En çok görülenler; medial ve lateral kollateral ligaman, menisküs yırtıkları, ön ve arka çapraz bağ lezyonlarıdır (51). Bu lezyonlar genellikle Schatzker tip 2 ve tip 4 kırıklarda görülmektedir.

Menisküs lezyonu görülme insidansı yaklaşık %30-50'dir. En sık olarak lateral menisküs yırtılır ve yerleşim yeri olarak da en sık arka boynuz yırtılır.

Schatzker tip 1 ve 2 kırıklarda iç yanbağ yaralanması daha sık görülürken, tip 2 ve tip 5 kırıklarda ön çapraz bağ yaralanması daha sık görülür. Tip 2 ve tip 4 kırıklarda çökme ve ayrılma aynı anda olduğu için ek yumuşak doku lezyon insıdansı %80'e ulaşır.

Tibia plato kırıklarında eşlik eden ek yumuşak doku lezyonunun akut dönemde tamiri konusu tartışmalıdır. Akut dönemde tamir edildiğinde daha iyi sonuç alındığını gösteren yeterince çalışma yoktur. Ancak avulsiyon kırıklarını içeren bağ lezyonlarının akut tamiri önerilir. Özellikle çapraz bağ yırtıklarında akut dönemde tamir önerilmemektedir. Bu hastalarda geç tamire izin veren açı ayarlı diz breysleri kullanılabilir.

Tanı

Anamnez ve Fizik Muayene

Tibia plato kırıkları çoğunlukla yüksekten düşme ve trafik kazası gibi yüksek enerjili travmalar sonucunda meydana gelmektedir. Bu nedenle öncelikle travmalı hastaya genel yaklaşım prensipleri uygulanmalıdır. Hastanın yaşamını tehdit edebilecek diğer yaralanmaların olası varlığını araştırmaya vermeliyiz. Bilinç durumuna göre hastadan veya yakınlarından travmanın düşük ya da yüksek enerjili olup olmadığı ve şekli konusunda bilgi alınmalı, bu doğrultuda tanı ve tedaviye yön verilmelidir.

Hastanın hayatını tehdit edebilecek yaralanmalar ekarte edildikten sonra tibia plato kırığından şüphelendiğimiz ekstremitenin inspeksiyonunda, şişlik, şekil bozukluğu, yumuşak dokuların durumu, cilt kesişi veya defekti olup olmadığına dikkat edilerek palpasyonla lokal hassasiyet, ağrı, eklem içinde hemartroz, krepitasyon, anormal hareket ve vasküler yapılar değerlendirilir. Eğer hastanın bilinci açık ve koopere ise nörolojik muayenesi de yapılmalıdır

Yüksek enerjili travmalarda damar komplikasyonu, Rasmussen 260 vakalık serisinde %0,3 oranında bildirirken, Moore ise serisinde damar-sinir komplikasyonunu %15 oranında bildirmiştir (46). Kompartman sendromu şüphesinde kompartmanların doluluğu ve gerginliği değerlendirilir. Kasların pasif germesi ile ağrı olup olmadığına bakılır. Kompartman içi basınç ölçülmelidir.

Tibia plato kırıkları ile birlikte sıklıkla görülebilen bağ lezyonlarını değerlendirmede akut dönemde anestezi altında bağ muayenesi yapılması ve her iki taraf stres grafileri çekilmesi önerilmekle birlikte, günümüzde Magnetik Rezonans Görüntülemesi gibi non invaziv bir teknolojinin varlığında önemlerini yitirmişlerdir.

http://zehirlenme.blogspot.com

Tibia Plato Kiriklarinda Yaralanma

Tibia Plato Kırıklarında Yaralanma Mekanizması

Tibia plato kırıkları güçlü varus veya valgus zorlaması ile kombine aksiyel yüklenmeler sonucunda meydana gelmektedir.

Kennedy ve Bailey 1968 yılında kadavra dizlerinde yaptıkları deneysel çalışmada, kırığın lokalizasyonunun dizdeki fleksiyon veya ekstansiyonun derecesine bağlı olduğunu göstermişlerdir. Fleksiyon derecesi arttıkça kırık lokalizasyonunun posteriora doğru yer değiştirdiği ve meydana gelen kırığın çökme tipinde olduğunu bildirmişlerdir (36). Kırık oluşumu esnasında ekstansiyondaki dizde interkondiler femoral çentik platodaki bir kaç mm' lik çökmeden sonra interkondiler eminensiaya çarpar ve anteriorda oluşacak kompresyon kırığının 5 mm'yi bulması engellenmiş olur. Fleksiyondaki dizde ise interkondiler aralığın daha derin olması nedeni ile posteriorda oluşacak kırıkda çökme miktarı çok daha fazla da olabilecektir (35). Aksiyel yüklenme ile birlikte varus ya da valgus zorlamasına maruz kalan dizde femoral kondil, altındaki tibial platoyu hem makaslama hem de kompresif zorlamalara uğratmaktadır. Bunun sonucunda tibia platosunda ayrılma kırıkları, çökme kırıkları ya da hem ayrılma hem de çökme kırıkları meydana gelebilmektedir. Genç erişkinlerde tibia platosunun yoğun kansellöz yapısı nedeniyle kompresif zorlamalara karşı direnç oluşmakta ve daha sıklıkla izole ayrılma kırıkları görülmektedir. Yaş ilerledikçe kansellöz yapı seyrekleşmekte olup çökme veya çökme ile birlikte ayrılma kırıkları görülme sıklığı artmaktadır (35).

Lateral tibia plato kırıkları medialdekilere göre daha sık görülmektedir.Buna, dizdeki fizyolojik valgus şekli, tibia lateral platosunun destek kemik dokusunun zayıf oluşu, medial tarafın dışarıdan gelen travmalara diğer dizin koruması sayesinde daha az maruz kalması, dolayısıyla valgus travmalarının daha sık meydana gelmesi ve lateral femur kondilinin anatomik yapısı sebep olmaktadır. Lateral platoda sıklıkla çökme kırıkları görülürken, kemik yapısından dolayı medial platoda daha çok ayrılma biçimindedir.

Foltin tibia lateral plato kırıklarının osteoporozlu hastalarda daha yüksek oranda görüldüğünü vurgulamıştır (40). Osteoporoz, subkondral kemiğin çökmesini ve ezilmesini kolaylaştırır. Yarılma tarzı kırıklar osteoporozu olmayan gençlerde yüksek enerjili travma gerektirir. Osteoporozlu hastalarda çökme kırıkları daha az bir travmayla oluşur. Sonuç olarak osteoporoz parçalı kırık ve daha çok çökme nedeni olarak klinik sonuçları kötü yönde etkiler.

Tüm bu kırıklar ile birlikte çevre yumuşak dokularda da yaralanmalar oluşabilir. Bunlar; İç yan bağın kopması, dış yan bağın kopması, ön çapraz bağın kopması, menisküs yırtıkları, peroneal sinir lezyonu ve popliteal nörovasküler oluşumların yaralanmalarıdır (41). Yan bağın sağlam kaldığı durumlarda bağın menteşe rolü üstlenmesi nedeni ile karşı taraf tibia platosunda kırık oluşumu kolaylaşmaktadır (2,1). Kennedy ve Bailey'in yaptığı deneysel çalışmada 44 dizden yalnızca 2'sinde medial kollateral ligaman ve ön çapraz bağın büyük lezyonları tespit edilmiştir.

Medial platoyu destekleyen medial kondilin kemik yapısı güçlü spongiöz trabeküllerden oluşmasından dolayı lateral kondile göre daha sağlamdır. Bu nedenle medial kondil kırığı oluşmuş ise bu travmanın çok şiddetli olduğunu ve beraberinde yumuşak doku yaralanmalarının olabileceğini gösterir (41,42).

Yüksek enerjili aksiyel kuvvetlerin etkin olduğu travmalarda (yüksekten düşme gibi) Y veya V şeklinde tibia proksimal metafizini de içeren çift kondil kırıkları oluşur. Bu tip kırıklarda yumuşak doku ve damar sinir yaralanması riski diğer tip kırıklara göre daha fazladır (41,42).

Tibia plato kırıkları tüm kırıkların %1'ini oluşturur. Erişkin kırıklarda ise %8'lik dilimde yer alır. Kırıkların %55-75'i lateral plato, %10-23'ü medial plato, %10-30'u bikondiler kırıklardır.

Tibia plato kırıkları sol dizde sağ dize göre daha sık görülür(sol dizde %60, sağ dizde %40).

Sıklık sırasına göre oluş nedenleri; trafik kazası (%50-60), yüksekten düşme (%20-30), spor travması (%5-10) ve diğer nedenler (%1-5) sayılabilir.

http://zehirlenme.blogspot.com