Ateroskleroz ve Akayasu Arteritis Nedir

Üst Ekstremite Tıkayıcı Arter Hastalıkları

Ateroskleroz Nedir


Üst ekstremitede genellikle ateroskleroz dışı ne­denler ön plandadır. Inflamatuar ve vazospastik hastalıklar, anatomik anomaliler ve travma daha sık neden olarak karşımıza çıkar.

Aterosklerotik tıkanmalar: Semptomatik hasta­ların sadece %5'i ateroskleroz etyolojisine sahiptir. En sık etkilenen arter subklavyadır. Proksimalde oluşan tıkanmalar kolun zengin kollateral ağı ne­deni ile çoğu zaman asemptomatiktır. Ama lezyon-ların distaldeki yayılımma göre klodikasyon veya istirahat ağrısı görülebilir. Proksimal subklavya tı­kanmalarında kolun eforunda gerekli arteriyel akım vertebral arterden yani serebral dolaşımdan sağlanır. Bu durum "subklavyen steal sendromu" olarak bilinen arka sistem bulgularının oluşmasına yol açar. Arteriografi en sık kullanılan görüntüle­me yöntemidir. Tedavi için subklavyen korotis transpozisyonu veya bypass ve perkütan balon an-jioplasti-stent uygulamaları yapılabilir.

Takayasu arteritis: Üst ekstremitede tıkanmaya yol açan en sık vaskülittir. Nabızsızlık hastalığı ola­rak bilinir. Asyalı kadınlarda daha sıktır. Alevlen­melerle seyreder. Yüksek sedimantasyon, anemi ve hiperglobülinemi saptanır. Mutlaka şüphe duru­munda arkus aorta anjiografisi elde edilmelidir. Tüm büyük arkus dallarında multipl tutulum ti­piktir. Medikal tedaviye cevap vermeyen ve üst ekstremite yaşamını tehdit eden durumlarda, has­tanın sedimantasyonunun normal olduğu durum­larda, multipl tutulumdan ötürü, asandan aorta re-konstrüksiyonu yapılabilir. Sonuçlar parlak değil­dir.

Buerger hastalığı: Kolun küçük arter ve venle-rini tutan bir panvaskülit halidir. Genellikle alt ekstremite tutulumu da eşlik eder. Hastaların 20-40 yaşları arasında ve yoğun sigara içicisi olması, arte-riografide "mantar açacağı"gibi spiral kollateralle-rin varlığı tanıda yardımcıdır. Sigaranın kesilmesi çoğu hastada çok yararlı olur. Distal bypass şansı çok az hastada bulunabilir. İnatçı istirahat ağrısı ve gangren varlığında parmak ve distal ampütasyon-lar uygulanabilir.

Embolik tıkanmalar: Periferik embolilerin yak­laşık %15'i üst ekstremite arterlerine olur. Atrial fibrilasyon, miyokard infarktüsü, ventriküler anev­rizma ve subklavian stenotik lezyonlar emboli kay­nağı olabilir. Üst ekstremite emboliyi genellikle iyi tolere eder. Ancak el ve kolda iskemı bulguları var­sa anjiografi ile görüntüleme, trombolitik tedavi seçenek olabilir. Antekübital bölgeden lokal anestezi ile yapılan embolektomi çoğu zaman sorunu çözer.

Raynaud hastalığı: Soğuk veya emosyonel uya­rılar sonucunda el parmaklarında soluklaşma, si-yanoz ve hiperemi gibi geçici değişimlerle karakte-rize bir tablodur. Genellikle kadınlarda ve 40 yaş öncesi görülür. Primer Raynaud hastalığında etyo-lojik faktör saptanamaz. Sigaradan vazgeçilmesi, soğuk uyarısının kaldırılması gibi koruyucu ön­lemler alınır. Parmaklarda atrofi, ülserasyon gibi durumlarda ve hastalığın kalıcı bulgularla gitmesi durumunda nifedipin, kaptopril, ilioprost gibi ilaç­lar kullanılır. Sempatektominin bir yararı yoktur.